تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین الملل
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق بین الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلام، قم، ایران
2 استادیارگروه حقوق بین الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
3 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
doi
10.22034/ejs.2025.453720.1781چکیده
زمینه و هدف: کثرت پناهندگان در جهان، نارسایی های حقوقی در این زمینه، عملکرد ناهماهنگ کشورها، منازعات بین المللی، تبعیضات اجتماعی و اقتصادی باعث افزایش قابل توجه تعداد پناهندگان و همچنین پیچیده شدن ابعاد حقوق پناهندگان به عنوان یکی از با اهمیتترین عناصر حقوق بین الملل در عصر کنونی است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی تحول مفهوم پناهندگی در پرتو قواعد جدید حقوق بین الملل است. مواد و روشها: مقاله حاضر توصیفی- تحلیلی است. مواد و دادهها نیز کیفی است و از فیشبرداری در گردآوری مطالب و دادهها استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافتهها: آغاز شکلگیری حقوق پناهندگان پس از وقوع جنگ جهانی دوم با تصویب منشور ملل متحد در سال 1951 و پروتکل الحاقی 1967 اتفاق افتاده است. از جمله اسناد قابل استناد پیرامون موضوع پناهندگی میتوان کنوانسیون 1951 ژنو و الحاقیه آن، اعلامیه جهانی حقوق بشر و اعلامیه اسلامی حقوق بشر را بیان کرد. نتیجه: مبنای قانونی قابل استناد جهت پشتیبانی از حقوق پناهندگان در سطح جهانی و کنوانسیون 1951 ژنو و پروتکل اصلاحی آن است. قواعد و مقررات پناهندگی به سبب فقدان پشتوانه اجرایی قوی، در هنگام عمل با مشکلات فراوانی مواجه بوده است. به نظر میرسد در آینده نزدیک نمیتوان شاهد تغییر در حقوق پناهندگان بود؛ به خصوص که رویکردهای مقابله با پناهندگی در اروپا خواستار ایجاد محدودیت در این زمینه است.