رابطه سبکهای دلبستگی با انسجام خود و پدیدآورندگی در سالمندان: نقش میانجی نیازهای اساسی روانشناختی
نویسندگان
1 گروه روانشناسی. دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 گروه آمار زیستی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 گروه روانشناسی. دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
doi
10.22126/jap.2022.7192.1581چکیده
با توجه به روند افزایش شمار سالمندان در جامعه ایرانی، توجه به بهبود کیفیت زندگی این گروه از اهمیتی ویژه برخوردار است. این پژوهش با هدف بررسی رابطه سبکهای دلبستگی با انسجام خود و پدیدآورندگی با میانجیگری نیازهای اساسی روانشناختی در سالمندان ایرانی به انجام رسید. روش پژوهش، توصیفی-همبستگی مبتنی بر تحلیل مسیر بود. جامعه آماری مشتمل بر سالمندان شهر تهران بود و حجم نمونه برابر با 170 نفر بود که به روش دردسترس انتخاب شدند. ابزار پژوهش مشتمل بر پرسشنامههای پدیدآورندگی لویولا، انسجام روانی آنتونووسکی، سبکهای دلبستگی کولینز و رید و نیازهای بنیادین روانشناختی دسی و رایان بود. یافتهها نشان داد که مدل مفروض از برازش خوبی در نمونه مورد مطالعه برخوردار است. نتایج نشان داد سبک دلبستگی ایمن به طور مستقیم با هر سه نیاز استقلال، شایستگی و ارتباط، ارتباط مثبت معنادار، سبک دلبستگی اجتنابی با شایستگی و سبک دلبستگی دوسوگرا با نیاز استقلال و شایستگی و انسجام خود ارتباط منفی معنادار دارند. به علاوه بین نیازهای استقلال و شایستگی با پدیدآورندگی ارتباط مثبت معنادار وجود دارد. نهایتاً نیاز استقلال در روابط بین سبکهای دلبستگی ایمن و دوسوگرا با پدیدآورندگی و نیاز شایستگی در روابط بین هر سه سبک دلبستگی با پدیدآورندگی نقش میانجی ایفا میکنند. در نتیجه، با توجه به اهمیت سبکهای دلبستگی و نیازهای اساسی روانی، روانشناسان میتوانند با تکیه بر این دو متغیر و تلاش برای بهبود و اصلاح آنها در کودکان و انجام مداخلات و درمانها در جامعه سالمندان، گامی در جهت افزایش کیفیت این دوران بردارند.
