مقایسه اثربخشی شوخ‌طبعی درمانی و بازتوانی شناختی بر بی‌قراری و بی‌تفاوتی در مردان سالمند دچار اختلال شناختی خفیف

نویسندگان

1 گروه روانشناسی سلامت، دانشکده روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

2 گروه روانشناسی سلامت، دانشکده روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

3 گروه روانشناسی سلامت، دانشکده روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

4 گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22126/jap.2022.6745.1551
چکیده

سالمندان نیاز به توجه و مراقبت پزشکی و روان‌پزشکی مطلوب دارند، و انتخاب رویکرد مناسب درمانی برای مراقبت‌های روان‌شناختی ایشان به ویژه در سالمندان دچار اختلال شناختی در بهبود علائم روان‌شناختی و سلامت آنها اثرگذار خواهد بود. بنابراین، هدف این پژوهش مقایسۀ اثربخشی شوخ‌طبعی درمانی و بازتوانی شناختی بر بی‌قراری و بی‌تفاوتی مردان سالمند مبتلا به اختلال شناختی خفیف بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی سالمندان مرد دچار اختلال شناختی خفیف و مقیم سراهای سالمندی استان البرز بود. ابتدا آسایشگاه خیریه کهریزک به‌روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شد، سپس بر اساس ملاک‌های ورود، 51 سالمند انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایشی (شوخ‌طبعی و بازتوانی شناختی) و یک گروه کنترل قرار گرفتند. سیاهه بی‌قراری کوهن-منسفیلد، مقیاس بی‌تفاوتی مارین و ارزیابی شناختی مونترال-پایه برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. گروه مداخله شوخ‌طبعی، مهارت شوخ‌طبعی مک‌گی و گروه بازتوانی شناختی، راهبردها و فنون بازتوانی شناختی کلی و اوسالیوان را به‌طور مجزا در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای دریافت کردند و گروه کنترل در این مدت هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. نتایج تحلیل کواریانس تک متغیری نشان داد مداخله شوخ‌طبعی موجب کاهش بی‌قراری و بی‌تفاوتی شد. بازتوانی شناختی نیز موجب کاهش بی‌قراری و بی‌تفاوتی شد. همچنین شوخ‌طبعی درمانی و بازتوانی شناختی تفاوت معناداری در کاهش بی‌قراری و بی‌تفاوتی نداشتند. بــا توجــه بــه اثــربخشی هر دو مداخله در کاهش بی‌قراری و بی‌تفاوتی در این پژوهش مــی‌توان از این مداخلات برای بهبــود علائم روان‌شناختی، عملکرد فردی و روابــط بیــن فــردی سالمندان مبتلا به اختلال شناختی خفیف اســتفاده کرد.