رابطه سبک‌های دلبستگی و عواطف مثبت و منفی در سالمندان: نقش میانجی سبک‌های خاطره‌پردازی

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی. دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 گروه روان شناس رشد و بالینی طول عمر، دانشگاه زیگن، زیگن، آلمان

3 گروه روان‌شناسی. دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 مرکز تحقیقات قلب و عروق، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

5 گروه روان‌شناسی رشد و بالینی طول عمر، دانشگاه زیگن، زیگن، آلمان

doi
10.22126/jap.2022.7492.1606
چکیده

شواهد حاکی از آن است که میزان عواطف مثبت در سالمندی کاهش می‌یابد و از این رو، شناخت عوامل مؤثر بر عواطف سالمندان می‌تواند نقش مهمی در تهیه پروتکل‌های درمانی برای این گروه سنی داشته باشد. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف بررسی رابطه سبک‌های دلبستگی با عواطف مثبت و منفی از طریق نقش میانجی سبک‌های خاطره پرازی در سالمندان انجام شد. روش پژوهش حاضر همبستگی از نوع تحلیل معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی سالمندان حداقل 60 سال استان همدان بود که از میان آنها به صورت در دسترس 400 (210 مرد و 190 زن) سالمند به عنوان نمونه پژوهشی انتخاب شدند. اعضای نمونه به پرسش‌نامه‌های سبک‌های دلبستگی بزرگسالان کولینز و رید، عواطف مثبت و منفی واتسون و همکاران و سبک خاطره‌پردازی سالمندان امانی و همکاران پاسخ دادند. نتایج حاصل از تحلیل معادلات ساختاری نشان داد که مدل مفروض این مطالعه از برازش مناسبی در نمونه مورد مطالعه برخوردار است. بدین ترتیب که سبک دلبستگی ایمن رابطه مستقیم مثبتی با خاطره‌پردازی مثبت، و رابطه مستقیم منفی با خاطره‌پردازی منفی دارد و سبک دلبستگی اجتنابی و دوسوگرا تنها رابطه مستقیم مثبتی با خاطره‌پردازی منفی دارد. به علاوه، خاطره‌پردازی مثبت به ترتیب رابطه مستقیم مثبت و منفی با عواطف مثبت و منفی داشت و خاطره‌پردازی منفی به ترتیب رابطه مستقیم منفی و مثبتی با عواطف مثبت و منفی داشت. همچنین سبک دلبستگی ایمن، هم از طریق خاطره‌پردازی مثبت و هم منفی، رابطه غیر مستقیمی با عواطف مثبت و منفی نشان داد. سبک‌های دلبستگی اجتنابی و دوسوگرا تنها از طریق خاطره‌پردازی منفی با عواطف مثبت و منفی رابطه غیر مستقیم داشتند. این نتایج بر اهمیت شکل‌گیری الگوهای کارکردی درونی بر اساس نوع خاطره‌پردازی و روایت‌گری بین مراقب و کودک، و اثرات مادامالعمر این الگوها تأکید دارد.