شناسایی چالشها و تکالیف تحولی افراد میانسال و سالمند: یک مطالعه هرمنوتیک
نویسندگان
1 پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
4 گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
5 پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22126/jap.2021.6394.1530چکیده
دوران میانسالی و سالمندی، از مهمترین دورهها در زندگی انسانها به شمار میروند و افراد در این دوران با برخی از ناتوانیهای جسمانی، جنسی و روانی مواجه میشوند. توجه به این دوران مهم، به علت افزایش جمعیت سالخورده در ایران، امری ضروری به شمار میرود. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف شناسایی تجارب زیسته افراد متأهلی که دوران میانسالی و سالمندی خود را سپری میکردند انجام شد. بدین منظور، 16 شرکتکننده (بر اساس اصل اشباع دادهها) با روش نمونهگیری هدفمند، از میان افراد سالمند و میانسال شهر تهران انتخاب شدند و با آنها مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته انجام شد تا تجارب زیسته آنها شناسایی شود. در نهایت مصاحبهها با روش ونمنن (رویکرد پدیدارشناسی تفسیری) مورد تحلیل قرار گرفتند. یافتهها به دو دسته «چالشها» و «تکالیف تحولی» دستهبندی شدند. مضامین اصلی در بخش چالشها شامل «دغدغه آینده خانواده»، «رابطه همسران»، «چالشهای فردی»، و «اتخاذ نقشهای جدید توسط همسران» بود. مضامین اصلی به دست آمده در تکالیف تحولی نیز شامل «تکالیف تحولی معطوف به فرزندان»، و «تکالیف تحولی معطوف به زوج» بود. در نهایت میتوان نتیجه گرفت که چالشها و تکالیف تحولیای که افراد میانسال و سالمند با آنها مواجه هستند، بیشتر معطوف به خانواده و روابط است. متخصصان با استفاده از نتایج پژوهش حاضر و به منظور افزایش کیفیت زندگی افراد میانسال و سالمند، میتوانند بستههای آموزشیای را بر مبنای چالشها و تکالیف تحولی زندگی این افراد طراحی نمایند. همچنین درمانگرانی که در حوزه سالمندان فعالیت میکنند، میتوانند از یافتههای پژوهش حاضر در جهت پیشبرد جلسات درمانی بهره ببرند.
