فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سنین سالمندی به دلیل شیوع از دست دادن‌ها و فقدان‌های متعدد نظیر همسر، اقوام، دوستان، شغل، موقعیت اجتماعی و اقتصادی، باورها و اعتقادات و غیره، افراد بیش ‌از پیش در معرض زمینه‌های ابتلا به اختلالات روانی از جمله اضطراب و افسردگی قرار دارند؛ بنابراین پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن­آگاهی و معنویت درمانی بر باورهای غیرمنطقی و اضطراب زنان سالمند انجام شد. روش پژوهش حاضر، نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش حاضر شامل کلیه زنان سالمند کانون جهان‌دیدگان تهران بود که 45 نفر (سه گروه 15 نفره) از سالمندان زن با میانگین سنی 70-60 سال (انحراف معیار 58/4) با روش در دسترس و بر اساس معیارهای ورود و خروج مطالعه انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل جایگزین شدند. آموزش ذهن‌آگاهی کابات زین و معنویت درمانی گالانتر و سیگل در جلسات 90 دقیقه‌ای به‌صورت هفته‌ای دو جلسه برگزار شد و پس از گذشت یک ماه از پس‌آزمون، آزمون پیگیری به عمل آمد. برای جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس‌های باورهای غیرمنطقی جونز و اضطراب آشکار و پنهان اشپیل برگر استفاده شد و داده‌ها با روش تحلیل کوواریانس تک متغیری با آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شد. نتایج نشان داد که هر دو روش درمانی بر کاهش باورهای غیرمنطقی و اضطراب آشکار و پنهان تأثیرگذار بودند و این تأثیر در دوره پیگیری ماندگار بود (001/0≥P). مقایسه دو روش درمانی نشان داد که بین آموزش ذهن‌آگاهی و معنویت درمانی در متغیر باورهای غیرمنطقی تفاوتی وجود ندارد. ولی ذهن‌آگاهی نسبت به معنویت درمانی دارای تأثیرگذاری بیشتری بر کاهش اضطراب آشکار و پنهان است (001/0≥P)؛ طبق نتایج می­توان در طراحی برنامه­های مرتبط با ارتقای سلامت روان سالمندان از آموزش ذهن­آگاهی و معنویت درمانی به عنوان مداخلات مؤثر در کاهش باورهای غیرمنطقی و اضطراب سالمندان استفاده نمود.