مقایسه اثربخشی تمرینات ذهنآگاهی و بازخورد زیستی-آرامسازی بر اضطراب، افسردگی و تعادل عملکردی و ایستا در زنان سالمند با افسردگی و اضطراب خفیف
نویسندگان
1 گروه علوم رفتاری و شناختی در ورزش، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 روه علوم رفتاری و شناختی در ورزش، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد روانشناسی ورزشی، گروه علوم رفتاری و شناختی در ورزش، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22126/jap.2020.5553.1445چکیده
< p>مشکلات سلامت سالمندان بهطورکلی در دو حوزه جسمی و روانی موردبررسی قرار میگیرد. مشکلات شایع روانشناختی سالمندان شامل افسردگی و اضطراب و در حیطه حرکتی حفظ تعادل و ثبات قامتی است اضطراب و افسردگی از مشکلات روانی و نداشتن تعادل و ثبات قامتی از مشکلات جسمانی شایع سلامت سالمندان است که میتواند بر سایر ابعاد سلامت آنها تأثیر بگذارد. هدف از انجام پژوهش حاضر تعیین اثربخشی تمرینات ذهنآگاهی و بازخورد زیستی-آرامسازی بر اضطراب، افسردگی و تعادل ایستا و عملکردی زنان سالمند با افسردگی و اضطراب خفیف بود. پژوهش حاضر نیمه تجربی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش همه زنان سالمند سرای سالمندی منطقه 1 تهران در سال 1397 بودند که از میان آنها 30 نفر (75-65 سال) به شیوه نمونهگیری هدفمند و با توجه به معیاری واجدالشرایطی مطالعه انتخاب شدند و بر اساس نمره پیشآزمون افسردگی به سه گروه همگن 10 نفری ذهنآگاهی، بازخورد زیستی-آرامسازی و کنترل تقسیم شدند. از پرسشنامه اضطراب بک و پرسشنامه افسردگی بک در سالمندان ایرانی و آزمونهای تعادل قبل و بعد از اعمال مداخلات استفاده شد. گروه تمرینات ذهنآگاهی و بازخورد زیستی-آرامسازی در 12 جلسه 30 دقیقهای (3 جلسه در هفته) تمرین خود را انجام دادند. به منظور تحلیل دادهها از آزمون آزمون تحلیل کواریانس تک متغیری در نرمافزار SPSS نسخه 22 استفاده شد. نتایج نشان داد که اضطراب، افسردگی و تعادل عملکردی در گروههای ذهنآگاهی و بازخورد زیستی-آرامسازی، و تعادل ایستا در گروه بازخورد زیستی-آرامسازی افزایش معناداری داشتند (05/0>P). همچنین، بین گروه ذهنآگاهی و کنترل، و بازخورد زیستی-آرامسازی و کنترل در اضطراب و افسردگی تفاوت معنیداری وجود داشت (05/0>P). پیشنهاد میشود که تمرینات ذهنآگاهی و بازخورد زیستی-آرامسازی به عنوان برنامهای مکمل برای بهبود تعادل و عوامل روانی سالمندان استفاده شود. < p>. هدف از انجام تحقیق پژوهش حاضر تعیین اثربخشی تمرینات ذهن آگاهی و بازخورد زیستی-آرامسازی بر اضطراب، افسردگی و تعادل ایستا و عملکردی زنان سالمند با افسردگی و اضطراب خفیف بود. پژوهش حاضر نیمه تجربی با طرح پیشآزمون- پسآزمون، همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش همه زنان سالمند سرای سالمندی منطقه 1 تهران در سال 1397 بود. 30 سالمند زن (75-65 سال) ساکن منطقه یک تهران به شیوه نمونهگیری در دسترس و هدفمند و با توجه به معیاری ورود مطالعه انتخاب شدند و بر اساس نمره پیشآزمون به سه گروه همگن 10 نفری ذهن آگاهی، بازخورد زیستی-آرامسازی و کنترل تقسیم شدند. برای اندازهگیری اضطراب سالمندان از پرسشنامه اضطراب بک و برای افسردگی از پرسشنامه افسردگی بک در سالمندان ایرانی و آزمونهای تعادل قبل از اعمال مداخلات استفاده شد. تعداد جلسات تمرینات مداخلهای 12 جلسه بود. گروه تمرینات ذهن آگاهی و گروه تمرینات بازخورد زیستی-آرامسازی در هر جلسه 30 دقیقه تمرین موردنظر گروه خود را انجام میدادند. پس از اعمال مداخلات تمرینی پسآزمون گرفته شد. از آزمون تحلیل واریانس یکراهه ، آزمون تی همبسته و آزمون تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر 3(گروه)*2(زمان) استفاده شد. بهمنظور تحلیل دادهها از نرمافزار spss نسخه 22 و مقدار خطای (05/0>p) استفاده شد. اضطراب، افسردگی و تعادل عملکردی در گروههای ذهن آگاهی و بازخورد زیستی-آرامسازی بهبود معناداری داشت و تعادل ایستا در گروه بازخورد زیستی-آرامسازی افزایش معناداری داشت. بین گروه ذهن آگاهی و کنترل، و بازخورد زیستی-آرامسازی و کنترل در اضطراب و افسردگی تفاوت معنیداری وجود داشت. پیشنهاد میشود که تمرینات ذهن آگاهی و بیوفیدبک-آرامسازی را بهعنوان برنامهای مکمل برای بهبود تعادل و عوامل روانی سالمندان استفاده کرد.