فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پراکندگی بزرگی زلزله‌ها از رابطه توانی پیروی می‌کند. شیب این رابطه مقدار-b و ثابت آن مقدار-a نامیده می‌شوند. تغییرهای مقدار-b به‌صورت نظری در آزمایشگاه‌ها و به‌شکل عملی در زون‌های گوناگون لرزه‌زمین‌ساختی مانند ناحیه‌های آتشفشانی، ریفت‌های قاره‌ایی و معدن‌ها که بیانگر رژیم‌های متفاوت تنش نیز هستند بررسی شده است. مقدار-b نمایشگر پراکندگی نسبی رویداد زمین‌لرزه‌های کوچک و بزرگ نسبت به یکدیگر است و کاربردهای فراوانی در زمینه‌هایی مانند خطر لرزه‌ایی، پیشبینی زمانی- مکانی و فیزیک زمین‌لرزه‌ها یافته است. مقدار-a نیز با سطح لرزه‌خیزی ناحیه‌ایی در ارتباط است. پس بررسی این دو پارامتر در گستره تهران که محل تمرکز بخش بزرگی از جمعیت و کوشش‌های اقتصادی و اجتماعی کشور است می‌تواند به شناخت سیمای لرزه‌زمین‌ساختی آن کمک فراوانی کند. برای بررسی نوسان‌های مقدار-b از داده‌های شبکه لرزه‌نگاری رقمی تهران سود جسته‌ایم. در این راستا پس از حذف رویداد های وابسته به زمان این شبکه با فرض پواسونی بودن آنها بزرگی کاملی و تغییرهای آن به روش نیکویی برازش محاسبه شد. سپس مقدار-b در حوزه زمان- مکان مورد توجه قرار گرفت. در دوره فعالیت این شبکه نوسان‌های مقدار-b چشمگیر نبوده است و می‌توان آنرا به تغییرهای محلی نسبت داد. در حوزه مکان مانند بعضی گستره‌های قاره‌ای این پارامتر با ژرفا کاهش یافته است. نقشه نوسان‌های سطحی آن نیز بیانگر کاهش در محل تجمع بیشتر گسل‌های رورانده و امتدادلغز است. مقدار-a محاسبه شده نیز گویای میزان لرزه‌خیزی منطقه‌ایی است. هر دو مقدار نوسان‌هایی را حول طول 5ر51 شرقی نشان می‌دهند.