فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در تعیین دقیق ژئوئید به روش استوکس- هلمرت، به مدل توزیع چگالی برای توپوگرافی زمین نیاز است. مدل چگالی توپوگرافی برای تعیین دقیق اثرات توپوگرافی روی شتاب ثقل و پتانسیل و تبدیل بی‌هنجاری (آنامولی) جاذبه مشاهداتی (فضای واقعی) به بی‌هنجاری هلمرت (فضای هلمرت) به‌کار می‌رود. مقدار عددی چگالی در سطح زمین بین 1 تا 1ر3 (gcm-3) متغیر است ولی در بیشتر موارد از مقدار متوسط 67/2 گرم بر سانتی‌متر مکعب برای تعیین ژئوئید مورد قرار می‌گیرد که موجب خطا در محاسبه ارتفاع ژئوئید در حدود دسی‌متر می‌شود. برای تعیین چگالی توپوگرافی، ابتدا اثرات طول موج‌های بلند موجود در بی‌هنجاری جاذبه بوگه ناشی از بی‌هنجاری‌های چگالی واقع در اعماق و دیگر اثرات طول موج بلند نظیر اثر ایزوستاسی و لایه‌های سبک با گستره وسیع احتمالی در منتل بالایی و عوارض سبک ساختارهای زمین‌شناسی با گستره وسیع احتمالی منطقه‌ای را با استفاده از مفاهیم فیزیکی و در مقایسه بی‌هنجاری جاذبه بوگه با بی‌هنجاری جاذبه هوای آزاد در منطقه حذف می‌کنیم و سپس با استفاده از مدل‌های جهانی ژئوپتانسیل، بی‌هنجاری باقی‌مانده محلی را جدا می‌سازیم. با استفاده از آنالیز طیفی و به‌کارگیری فیلترهای متفاوت، این جداسازی را ادامه می‌دهیم و آنامولی‌های جدا شده را منتسب به اعماق متفاوت نسبت می‌دهیم و مدل سه‌بعدی پوسته (تا عمق حدود 20 کیلومتر) را ایجاد می‌کنیم. در روندی تکراری و با کمک روش معکوس، مدل چگالی را تصحیح می‌کنیم، یعنی مقدار تفاوت جواب مدل با مشاهدات را به حد قابل قبولی کاهش می‌دهیم. میزان اثر بی‌هنجاری چگالی در ارتفاع ژئوئید حداقل و حداکثر 73- و 103 سانتی‌متر با انحراف معیار و RMS به ترتیب 7 و 8 سانتی‌متر است. با توجه به اعداد به‌دست آمده می‌توان نتیجه گرفت که برای تعیین ژئوئید دقیق اطلاع از میزان چگالی واقعی توپوگرافی لازم است.