اثربخشی آموزش مبتنی بر روان‌شناسی وحدت‌مدار بر احساس تنهایی و اضطراب مرگ زنان در مرحله آشیانه خالی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روان شناسی بالینی خانواده، پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روان شناسی، پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه روان شناسی، پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22126/jap.2020.4826.1379
چکیده

مرحله آشیانة خالی از چرخه زندگی خانواده، که با ترک منزل از طرف فرزندان پیش  می­آید، ممکن است بر احساس افسردگی، تنهایی و اضطراب والدین بیافزاید. زنان با احتمال بیشتری تحت تأثیر قرار می­گیرند. از این رو پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش مبتنی بر روان­شناسی وحدت­مدار بر احساس تنهایی و اضطراب مرگ زنان در مرحله آشیانۀ خالی انجام شد. روش پژوهش نیمه­آزمایشی با طرح پیش­آزمون-پس­آزمون، گروه گواه و پیگیری ۲ ماهه بود. جامعۀ آماری متشکل از زنان در مرحلۀ آشیانه خالی شهر تهران بود. روش نمونه­گیری به صورت هدفمند بود و با در نظر گرفتن معیارهای ورود به مطالعه، ۲۴ زن در دو گروه ۱۲ نفری به صورت تصادف گمارده شدند. گروه آزمایش در ۶ جلسه حضوری مداخلۀ آموزشی مبتنی بر روان­­شناسی وحدت­مدار، هفته­ای یکبار، به مدت ۱۲۰ دقیقه شرکت و ۶ جلسه تمرین در منزل را دریافت کردند و گروه گواه در فهرست انتظار قرار گرفتند. ابزار پژوهش، مقیاس تجدید نظر شدة احساس تنهایی راسل و پرسش‌نامه اضطراب مرگ تمپلر بود. جهت تجزیه و تحلیل داده­ها، از آمار توصیفی و آزمون تحلیل کوواریانس تک ­متغیره استفاده شد. نتایج تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که آموزش مبتنی بر روان­شناسی وحدت­مدار بر کاهش احساس تنهایی و اضطراب مرگ زنان در مرحلۀ آشیانۀ خالی گروه آزمایش، اثربخشی معناداری دارد. این نتایج پس از پیگیری ۲ ماهه نیز پایدار بود. بنابراین آموزش مبتنی بر روان­شناسی وحدت مدار می­تواند به عنوان یکی از مداخلات روان­شناختی مؤثر بر کاهش احساس تنهایی و اضطراب مرگ زنان در مرحلۀ آشیانۀ خالی مورد استفاده قرار گیرد.تحت تأثیر قرار می‌گیرند. از این رو پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش مبتنی بر روان‌شناسی وحدت‌مدار بر احساس تنهایی و اضطراب مرگ زنان در مرحله آشیانۀ خالی انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون_پس‌آزمون، گروه گواه و پیگیری ۲ ماهه بود. جامعۀ آماری متشکل از زنان در مرحلۀ آشیانه خالی شهر تهران بود. روش نمونه‌گیری به صورت هدفمند بود و با در نظر گرفتن معیارهای ورود به مطالعه، ۲۴ زن در دو گروه ۱۲ نفری به صورت تصادف گمارده شدند. گروه آزمایش در ۶ جلسه حضوری مداخلۀ آموزشی مبتنی بر روان‌‌شناسی وحدت‌مدار، هفته‌ای یکبار، به مدت ۱۲۰ دقیقه شرکت و ۶ جلسه تمرین در منزل را دریافت کردند و گروه گواه در فهرست انتظار قرار گرفتند. ابزار پژوهش، مقیاس تجدید نظر شدة احساس تنهایی راسل و پرسشنامه اضطراب مرگ تمپلر بود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها، از آمار توصیفی و آزمون تحلیل کوواریانس تک -متغیره استفاده شد. نتایج تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که آموزش مبتنی بر روان‌شناسی وحدت‌مدار بر کاهش احساس تنهایی و اضطراب مرگ زنان در مرحلۀ آشیانۀ خالی گروه آزمایش، اثربخشی معناداری دارد. این نتایج پس از پیگیری ۲ ماهه نیز پایدار بود. بنابراین آموزش مبتنی بر روان‌شناسی وحدت‌مدار می‌تواند به عنوان یکی از مداخلات روان‌شناختی مؤثر بر کاهش احساس تنهایی و اضطراب مرگ زنان در مرحلۀ آشیانۀ خالی مورد استفاده قرار گیرد.