افکار خودکشی در سالمندان بدون همسر: نقش تحریف‌های شناختی بین‌فردی، عاطفه‌ مثبت و منفی، حمایت اجتماعی ادراک شده و معنا در زندگی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مشاوره توانبخشی، دانشکده علوم‌ تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشکده علوم‌ تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 دانشیارگروه مشاوره، دانشکده علوم ‌تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22126/jap.2020.4894.1389
چکیده

امروزه در بسیاری از کشورها خودکشی افراد سالمند به‌ عنوان یک مسأله مهم بهداشت عمومی مطرح است. از این رو پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی افکار خودکشی بر اساس تحریف‌های شناختی بین‌فردی، عاطفه‌ مثبت و منفی، حمایت اجتماعی ادراک شده و معنا در زندگی در سالمندان بدون همسر انجام شد.پژوهش حاضر یک پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه‌ آماری پژوهش شامل کلیه­ سالمندان حاضر در خانه‌های سالمندان شهر اردبیل در سال 1398 بودند که از میان آنان به روش نمونه­گیری در دسترس نمونه­ای به تعداد 111 نفر انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده شامل مقیاس افکار خودکشی بک، مقیاس تحریف‌های شناختی بین‌فردی حمام‌چی و بویوک-اوزتورک، مقیاس عاطفه‌ مثبت و عاطفه‌ منفی واتسون و کلارک، مقیاس حمایت اجتماعی ادراک شده‌ چند بعدی زیمت و همکاران و پرسش‌نامه‌ معنا در زندگی استیگر و همکاران بودند. داده­ها با آزمون ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون و با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 23 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین تحریف‌های شناختی بین‌فردی و عاطفه منفی با افکار خودکشی سالمندان رابطه‌ مثبت معناداری وجود دارد (01/0>P). همچنین بین عاطفه‌ مثبت و حمایت اجتماعی ادراک شده با افکار خودکشی سالمندان رابطه‌ منفی معناداری وجود دارد (01/0>P). اما بخش دیگر یافته‌های پژوهشی حاکی از عدم وجود ارتباط معنادار بین معنا در زندگی و افکار خودکشی سالمندان بود. نتایج تحلیل رگرسیون آشکار کرد که به طور تقریبی 48 درصد از کل واریانس افکار خودکشی بر اساس متغیرهای تحریف­های شناختی بین­فردی، عاطفۀ مثبت و منفی، حمایت اجتماعی ادراک شده قابل پیش­بینی است (01/0>P). در مجموع و با توجه یافته‌های این پژوهش توصیه می‌گردد جهت پیشگیری از بروز افکار خودکشی سالمندان بدون همسر به ابعادی همچون تحریف‌های شناختی بین‌فردی، عاطفه‌ مثبت و منفی و حمایت اجتماعی ادراک شده توجه شود.