فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در هنگام رسوب‌شویی تحت‌فشار با تخلیه رسوبات نهشته شده از مخزن سد به کمک جریان خروجی از دریچه‌های تخلیه‌کننده تحتانی،‏ آب‌شستگی به شکل مخروط مقابل تخلیه‌کننده به وجود آمده و توسعه می‌یابد. در این پژوهش،‏ تأثیر توسعه مجرای تخلیه‌کننده تحتانی در مخزن،‏ بر ابعاد مخروط رسوب‌شویی و همچنین هیدرولیک این فرآیند بررسی شده است. آزمایش‌ها با عمق و دبی‌های مختلف جریان در طول‌های مختلف توسعه مجرا برای تعیین ژئومتری مخروط رسوب‌شویی طراحی و انجام شد. برای بررسی هیدرولیک جریان نیز،‏ اندازه‌گیری سرعت جریان با دستگاه سرعت‌سنج صوتی داپلر انجام شد. نتایج نشان دهنده تأثیر مثبت توسعه مجرا در مخزن بر ابعاد مخروط رسوب‌شویی است،‏ به طوری ‌که توسعه مجرا به میزان نسبی 0.5،‏ 1و 1.5 برابر ارتفاع رسوبات در مخزن سبب افزایش طول مخروط رسوب‌شویی به میزان 48،‏ 83 و 113 درصد و افزایش حجم مخروط به میزان 50،‏ 74 و 96 درصد نسبت به حالت بدون توسعه مجرا می‌شود. نتایج بررسی هیدرولیک جریان نشان می‌دهد،‏ بردارهای سرعت جریان با نزدیک‌تر شدن به دهانه ورودی مجرا،‏ حالت گسترش یافته خود را از دست داده و گرادیان سرعت در نواحی مجاور آن به شدت افزایش می‌یابد. ‌همچنین با استفاده از داده‌های آزمایشگاهی،‏ روابطی با قابلیت برآورد بالا برای تخمین ابعاد مخروط رسوب‌شویی ارائه شده است.