تحلیل راهبردی توسعه کارآفرینی پایدار با تأکید بر بهره‌برداری از گیاه اسفند(Peganum Harmala) در مراتع شهرستان نطنز

نویسندگان

1 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

5 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/jnrg.2026.400822.1046
چکیده

این پژوهش با هدف اولویت‌بندی راهبردهای توسعه کارآفرینی پایدار در چارچوب بهره‌برداری از گیاه اسفند در شهرستان نطنز انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی بوده و با استفاده از داده‌های میدانی انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات، از ابزارهایی مانند پرسش‌نامه و مصاحبه با 55 نفر از کارشناسان اداره منابع طبیعی و جهاد کشاورزی، کشاورزان و کارآفرینان محلی بهره گرفته شد که به روش تمام‌شماری انتخاب شدند. در این راستا، با استفاده از جمع‌آوری داده‌ها از طریق مطالعات میدانی، پرسش‌نامه‌ها و مصاحبه‌های تخصصی با این افراد، معیارهای کلیدی در انتخاب راهکارهای اشتغال پایدار شامل امکان‌پذیری فنی، توجیه اقتصادی، پذیرش اجتماعی، پایداری محیط‌زیستی، چشم‌انداز توسعه و تأثیر بر منابع طبیعی انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین، برای اولویت‌بندی راهبردها از روش تصمیم‌گیری چندشاخصه پرامته استفاده شد. نوآوری اصلی این پژوهش در به‌کارگیری روش پرامته برای اولویت‌بندی شاخص‌ها و همچنین استفاده از گیاه اسفند به‌عنوان یک مؤلفه بومی و کمتر مورد توجه در ادبیات این حوزه است. یافته‌ها نشان داد که گیاه اسفند، به‌دلیل سازگاری با شرایط اقلیمی منطقه، بازار بالقوه داخلی و خارجی و ظرفیت بالای فرآوری، از پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به محور کارآفرینی برخوردار است. در تحلیل نهایی، چهار راهبرد کلیدی شامل: ایجاد بازارهای فروش، تأسیس صنایع تبدیلی، راه‌اندازی شرکت‌های فعال در حوزه توزیع و برندسازی برای گیاه اسفند مورد ارزیابی قرار گرفت که به‌ترتیب، راهبرد «ایجاد بازارهای فروش»، «تأسیس صنایع تبدیلی» و «راه‌اندازی شرکت‌های توزیعی» در اولویت اول تا سوم قرار گرفتند. این مطالعه می‌تواند الگویی کاربردی برای توسعه پایدار کشاورزی و کارآفرینی در مناطق مشابه ارائه دهد.