فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف تحلیل اثرات انتشار دی‌اکسیدکربن ناشی از بخش‌های مختلف اقتصادی بر کسری اکولوژیکی ایران طی دوره ۱۹۷۰ الی ۲۰۲۴ انجام شده است. در این راستا، از روش رگرسیون کوانتایل به ‌عنوان رویکردی مقاوم در برابر ناهمگنی داده‌ها استفاده شده تا تفاوت اثرات در سطوح مختلف کسری اکولوژیکی بررسی شود. متغیرهای مدل شامل انتشار دی‌اکسیدکربن از بخش‌های کشاورزی، ساختمان، سوخت، صنعت، برق، فرآیندهای صنعتی و حمل‌ونقل است. بخش فرآیندهای صنعتی به انتشار ناشی از واکنش‌های تولیدی در صنایع سنگین نظیر سیمان، فولاد، آلومینیوم و مواد شیمیایی اشاره دارد، در حالی‌که بخش سوخت شامل فعالیت‌های مرتبط با استخراج، پالایش و تبدیل سوخت‌های فسیلی تعریف شده است. یافته‌های مطالعه حاضر نشان می‌دهد که انتشار دی‌اکسیدکربن در بخش‌های صنعت، فرآیندهای صنعتی و حمل‌ونقل در تمامی کوانتایل‌ها (25/0، 5/0 و 75/0) مثبت و معنادار بوده به طوری‌که افزایش انتشار آلاینده این بخش‌ها مستقیما کسری اکولوژیکی را شدت می‌بخشد. در مقابل، بخش‌های کشاورزی و ساختمان شدت تاثیرگذاری ضعیف‌تری داشته و در کوانتایل میانه اثر آن‌ها خنثی است. ضریب بخش سوخت در هر سه کوانتایل منفی بوده و نشان‌دهنده رابطه معکوس بین انتشار ناشی از فرآیندهای سوختی و کسری اکولوژیکی است. این نتیجه می‌تواند ناشی از استفاده ایران از سوخت‌های سنگین‌تر مانند نفت‌کوره و ذغال‌سنگ در برخی بخش‌های اقتصادی باشد. همچنین ضریب بخش برق تنها در چندک 75/0 معنادار است. نتایج حاصله بیانگر ناهمگنی اثرات آلایندگی بخش‌های اقتصادی بر کسری اکولوژیکی ایران است و نشان می‌دهد که تمرکز سیاست‌گذاران بر جایگزینی انرژی‌های تجدیدپذیر، افزایش بهره‌وری سوخت و اصلاح الگوی مصرف انرژی می‌تواند مسیر حرکت ایران به‌سوی پایداری اکولوژیکی را تسریع نماید.