مدلی ترکیبی جهت شناسایی عوامل موثر در مخاطرات حمل و نقل زمینی و اولویت‌بندی نقاط حادثه خیز (مطالعه موردی:محور نیشابور-سبزوار)

نویسندگان

1 دانشیار- مهندسی صنایع - دانشکده فنی و مهندسی - دانشگاه سمنان

2 کارشناس ارشد مهندسی صنایع - دانشکده مهندسی - دانشگاه سمنان

doi
چکیده

حملونقلوارتباطاتازبخشهایزیربناییدراقتصادهرکشور وبه‌عنوانیکیازشاخص‌هایتوسعه‌یافتگی برای آنکشورمحسوبمی‌شود. امروزهتصادفاترانندگیبهیکیازجنبه­های مخاطرات در کشورهایدرحالتوسعهتبدیلشدهاست. اصلاح یا حذف نقاط حادثه‌خیز که نقاط سیاه نیز نامیده می­شوند، تأثیر بسزایی در ارتقای ایمنی، کاهش تصادفات ترافیکی، کاهش خسارات و ضایعات دارند. این مقاله سعی در ارائه روشی جهت اولویت‌بندی نقاط حادثه‌خیز مسیرهای مختلف با درنظر گرفتن معیارهای مختلف طبیعی و محیطی تأثیرگذار بر حوادث جاده‌ای دارد.  محور نیشابور- سبزوار و بالعکس به عنوان مطالعه موردی جهت پیاده­سازی روش پیشنهادی در نظر گرفته شده‌است. در ابتدا معیارها با استفاده از مطالعه ادبیات موضوع و نظر خبرگان، شناسایی شده و وزن هریک از معیارهای کمی و کیفی با استفاده از روش منطق دیجیتال بهبود یافته (MDL) محاسبه شده است. سپس با  نظر  خبرگان و با توجه به ابلاغیه‌های وزارت راه و شهرسازی، 7 نقطه حادثه­خیز  شناسایی و اطلاعات مورد نیاز به صورت میدانی جمع آوری شده‌است. در نهایت با استفاده روش تاپسیس (TOPSIS) گروهی  اولویت‌بندی نقاط مذکور انجام شده‌است. یکی از نوآوریهای این تحقیق، ارائه یک مجموعه کامل از معیارها شامل 4 معیار اصلی و 18 زیر معیار به طور همزمان در  ارزیابی حادثه‌خیزی نقاط است که 4 زیرمعیار آن نیز برای اولین‌بار در این تحقیق در نظر گرفته شده­اند. بعلاوه در این تحقیق ترکیب مدل  MDL و TOPSIS گروهی به منظور اولویت بندی نقاط حادثه‌خیز استفاده شده‌است که روشی جدید در این حوزه به شمار می­آید. نتایج نشان می دهد به ترتیب 3 فاکتور تعداد تلفات فوتی، سرعت مجاز و تعداد تصادفات جرحی بیشترین اهمیت را دارند. همچنین از بین نقاط حادثه‌خیز نیز منطقه مسکونی زعفرانیه دارای بیشترین اولویت می‌باشد.