مدل‌سازی تجربی تأثیر شرایط غیردائمی جریان بر رفتار بستر فرسایش‌پذیر

doi
چکیده

رگبارش‌های ناگهانی و وقایعی همچون شکست سد،‏ احتمال وقوع سیلاب‌های سریع را که دارای زمان پایه به ‌نسبت کوتاه و دبی اوج بالایی هستند را به دنبال دارد. در این پژوهش آزمایشگاهی با شبیه‌سازی جریان بر بستر رودخانه‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک اثر سیلاب‌های سریع بر فرسایش‌پذیری بستر بررسی شد. در این راستا مجموعه هیدروگراف‌های مختلف مثلثی شکل با دبی اوج دربازه 20 تا 55 لیتر بر ثانیه بر متر و سه زمان پایه 60،‏ 90 و 120 ثانیه روی بستر قابل فرسایش و با دانه‌بندی دارای قطر متوسط 2.5 میلی‌متر آزمایش شد. نتایج نشان داد وجود جریان پایه و رخداد هیدروگراف جریان،‏ فرسایش بستر رسوبی را افزایش می‌دهد. برای هیدروگراف‌های دارای دبی اوج یکسان،‏ هنگامی که زمان پایه هیدروگراف آن‌ها 1.5 و 2 برابر شود،‏ مقدارکـل رسوب فرسایش یافته،‏ به ترتیب 45 و 92 درصد افزایش می‌یـابد. همچنین تغییر تـراز بستر رسوبی نشان داد کـه بیشترین مقدار فرسـایش در ابتدای آن صـورت می‌گیرد.