تطبیق کلّی ابواب سه ترجمة کلیله و دمنه و تحلیل منشأ و موضوعات ابواب آن
نویسندگان
doi
چکیده
یکی از زمینههای پژوهشهای ادبیّات تطبیقی، بررسی ترجمهها از یک منبع به زبانهای گوناگون است. این مقاله در زمینۀ تطبیق کلّی و جزئی کلیلۀ عربی ابن مقفّع، با ترجمههای فارسی منشی و محمّد بخاری است و نگارندگان تلاش نمودهاند تا دیدگاهی تحلیلی دربارۀ منشأ و موضوع ابواب و نیز راز تفاوت ترجمهها ارائه دهند. حکایات هندی که برای آموزش درس سیاست و مسائل جهانی بودهاند، به نسبت تفکّر و فرهنگ مترجمین جنبۀ اخلاقی و غیراخلاقی به خود گرفتهاند. با وجود انطباق کلّی بیشتر ابواب و حکایات سه کتاب، اختلافاتی در حوزۀ لفظ، معنا و مفهوم مشاهده میشود. منشی به جهت بینش ایرانیش گهگاه اقوال صوفیانه را در ترجمهاش جا داده است؛ امّا سعی نکرده به متن، جنبۀ اخلاقی بیشتری ببخشد. ترجمۀ او از لحاظ سبک، به متن اصلی سانسکریت پنچه تنتره، نسبت به سایر ترجمهها نزدیکتر است. ترجمة بخاری، اصل متن عربی را در ترجمه نقل کرده و از حذف و اضافات پرهیز داشته است. ترجمة او جدا از چند بابی که در این ترجمه وجود ندارد، در بقیۀ موارد از لحاظ سبک نوشتار و سادهنویسی به متن عربی ابن مقفّع نزدیکتر از سایر ترجمههاست. او نیز به مانند منشی از آوردن الفاظ رکیک خودداری نکرده است.