بررسی فقهی انتشار پول خارج از حاکمیت با تکیه بر گونهشناسی رمز ارزها
نویسندگان
1 طلبه سطح 4 حوزه، حوزه علمیه خراسان، خراسان، ایران
2 استادیار، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.30497/ifr.2025.247618.1942چکیده
1. مقدمه و هدفکارکردهای پولی و داراییِ رمزارزها و نحوه اثرگذاری هر یک بر بازار پول و بازار مالی، همراه با فرصتها و تهدیدهای ناشی از آنها در سطوح ملی و بینالمللی، از مهمترین مسائل حکمرانی در حوزه رمزارزها بهشمار میآید. هدف این پژوهش، تبیین فقهی و اقتصادی انتشار رمزارزها خارج از حاکمیت، با تأکید بر تمایز میان کارکرد پولی و دارایی آنها و پیامدهای سیاستگذاری مترتب بر این تمایز است.2. مواد و روشهاپژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانهای انجام شده است. در این راستا، ضمن بررسی مبانی فقهی و اقتصادی مرتبط با پول و دارایی، رفتارهای قیمتی و حجمی رمزارزهای مهم تحلیل شده و مقررات کشورهای دارای رویکرد مساعد و تأییدی نسبت به بازار رمزارزها مورد توجه قرار گرفته است.3. یافتههای تحقیقیافتهها نشان میدهد در رمزارزهای دارای ارزش ذاتی و رمزارزهای با پشتوانه ارزهای فیات، صحتسنجی ادعای پشتوانه موضوعیت دارد و نوع نهاد ناظر نقش تعیینکنندهای ایفا نمیکند. همچنین رمزارزهایی که دارای کارکرد غیرپولی متقن هستند، از شمول بحث انتشار پول خارج بوده و باید در قالب دارایی تحلیل شوند. بهجز معدودی از رمزارزها، مانند تتر، که توانستهاند نقش ابزار مبادله و پول را در بازار رمزارز ایفا کنند، سایر رمزارزها اثرگذاری معناداری بر نظام پولی ملی و بینالمللی ندارند؛ ازاینرو، رویکرد غالب کشورهای توسعهیافته نسبت به آنها، رویکرد داراییمحور است.4. بحث و نتیجهگیریبر اساس نتایج پژوهش، سیاستگذاری در حوزه انتشار، مبادله و معاملات رمزارزها باید عمدتاً معطوف به مقرراتگذاری در بازار مالی باشد، نه بازار پول. بااینحال، در کشورهایی که با تحریمها، مخاصمات یا التهابات ارزی مواجهاند، ملاحظات مربوط به بازار ارز نیز میتواند بهعنوان حوزهای مکمل در تنظیمگری رمزارزها مدنظر قرار گیرد.
