تحلیل محتوا اسناد حوزه انتشار کربن: تحلیل علمسنجی و مصورسازی شبکه موضوعی و همرخدادی واژگان (2015-2024)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.
3 استاد، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
doi
10.22077/jgdms.2024.7906.1167چکیده
در سالهای اخیر، پرداختن به موضوع تغییرات اقلیمی و کاهش انتشار کربن بهعنوان گزینهای اجتنابناپذیر مطرح شدهاست. با وجود اینکه عصر دادهها بستر تحقیقاتی مناسب برای تحقیقات ایجاد کرده است، برخی از حوزههای پژوهشی مورد کمتوجهی پژوهشگران قرار گرفته است. بنابراین، پایش دقیق پژوهشهای انجامگرفته در زمینههای انتشار کربن و تغییر اقلیم، بهعنوان مبنایی برای برنامهریزی آینده پژوهشها، از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. این تحقیق با هدف تجزیه وتحلیل مقالات منتشرشده، به واکاوی اسناد منتشرشده با رویکرد علمسنجی در حوزه انتشار کربن پرداختهاست. بدینسان درباره تمامی اسناد این حوزه که طی سالهای 2015-2024 در پایگاه وبآوساینس نمایه شدند از جنبههای: نوع سند، سال انتشار، طبقهبندی موضوعی، نشریات برتر، تألیفات مشترک و دستهبندی موضوعی به دو روش شبکههای جفتی کتابشناختی و شبکه همرخدادی واژگان تجزیهوتحلیل انجام گرفتهاست. نتایج بررسی نشان میدهند که انتشار اسناد این حوزه با سرعت زیادی در هر سال دارای پیشرفت است. بیشتر اسناد منتشره از نوع مقالات بوده، Wang Qiang پژوهشگر برتر و آکادمی علوم چین مؤسسه پیشرو در چاپ مقالات میباشد. "علم و فناوری سبز و پایدار؛ مهندسی، محیطزیست؛ علوم محیطی" طبقه برتر در اسناد حوزه انتشار کربن بوده و نشریه"Journal of Cleaner Production" بیشترین مقالات را در این حوزه منتشر نمودهاست. اسناد مورد بررسی از نظر موضوعی در 16 دسته کلی قرار میگیرند که "شهرنشینی و انتشار کربن" بیشتر از دیگر طبقهبندیها و واژه "انتشار کربن و گازهای گلخانهای" در مقالات این حوزه بسیار استفاده شدهاست. نتایج تحقیق، ثابت میکند در برخی از موضوعات مانند پایداری، اثرات زیست محیطی و یافتن راههایی برای کاهش انتشار کربن در بخشهای صنعتی شاهد توجه بیشتر بودهایم. در موضوعاتی مانند بهینهسازی و سیستم انرژی احیاکننده شاهد کاهش اسناد منتشره در سالهای اخیر بوده و تحقیق و پژوهش در موضوعاتی مانند مصرف بهینه، انرژیهای تجدیدپذیر و محاسبه چرخه زندگی بهعنوان یکی از گپهای مهم در تحلیل موضوعی اسناد میباشد.