ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر تضادهای آب و دیدگاه کارشناسان آب در مورد راهبردهای مدیریت آن در زیر حوضههای زایندهرود
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری توسعه کشاورزی، گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 دانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
3 دکتری سازههای آبی، شرکت آب منطقهای استان اصفهان، ایران
4 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22077/jgdms.2024.7373.1140چکیده
مناقشات مرتبط با آب در سطوح مختلف بهدلیل عوامل انسانی و محیطی افزایش یافتهاست. از آنجایی که این تعارضها بهندرت متأثر از یک عامل هستند، لازم است تضادها و تلاشهای همزمان برای مدیریت آنها ارزیابی شود. این نیازمند آگاهی از روابط پیچیده و عوامل مؤثر بر آنها میباشد. این مقاله ارتباط بین تغییر اقلیم و مناقشات در زیرحوضههای زایندهرود را ارزیابی نموده و دیدگاه کارشناسان مرتبط با منابع آب را در مورد تأثیر تغییر اقلیم و راهبردهای مدیریت تضادهای آب ناشی از تغییر اقلیم در یک حوضه آبریز بررسی میکند. این پژوهش در دو مرحله تحلیل روند دادههای ثانویه حاصل از ایستگاههای هواشناسی سینوپتیک در دو زیر حوضه و بررسی نظر کارشناسان انجام گردید. تحلیل روند دادههای میانگین بارش باران و برف سالانه و شدت خشکسالی در سالهای مختلف و تحلیل مضمون دیدگاه کارشناسان نشان دادند که نوسانات بارش و افزایش شدت خشکسالیها در سالهای اخیر در زیر حوضههای زایندهرود باعث کاهش منابع آبهای سطحی و زیرزمینی شده و متعاقباً موجب کاهش دسترسی ذینفعان بر منابع و افزایش مناقشات بین کنشگران مختلف در زیرحوضهها شدهاست. مهمترین راهبردهای پیشنهادی بهترتیب اولویت عبارتند از: اصلاح الگوی کشت، تشکیل نظام مدیریتی جدید در کل حوضه، افزایش نظارت بر اجرای سیاستها و راهبردها، تغییر نگرش ذینفعان، ارجحیت تأمین منافع ذینفعان، و بهکارگیری راهبردهای عملیاتی جدید.