ظرفیت سنجی منطق فازی و پلورالیسم دینی در تبیین مفهوم «ایمان» در قرآن
نویسندگان
1 دانشگاه پیام نور
2 دانشگاه پیام نور
doi
10.22067/naqhs.v47i2.16912چکیده
ادیان مختلف واژه «ایمان» را در حوزههای گوناگونی به کار بردهاند و این تنوع و گوناگونی باعث شده است که اذهان موحدان و سایر طبقات در خصوص تعریف و تبیین ماهیت «ایمان» به تکاپو واداشته شود. در آیات متعددی از آخرین کتاب آسمانی و معجزه جاویدان اسلام؛ قرآن کریم، واژه «ایمان» آورده شده است که بررسی تطبیقی این آیات با یکدیگر، مشخص میسازد که مفهوم ایمان، مفهومی مشکک است و حاکی از شرایط و ویژگیهای متفاوت میباشد. کشف منطق قرآن در این حوزه، نه تنها باعث تبیین مفهوم این واژه میشود بلکه پیامدهای بسیار مهمی در تعیین مصادیق «مؤمنین» و جایگاه آنان در جامعه اسلامی دارد. با توجه به این که بکارگیری منطق فازی و پلورالیسم در تبیین منطق قرآن کریم در این زمینه، منجر به دو نتیجه کاملاً مختلف میشود، ضرورت چنین گزینشی مشخص میگردد. از آنجا که در فرهنگ قرآن مفهوم «ایمان»، متضمن درجات و مراتب مختلفی میباشد، به خدمت گرفتن منطق فازی باعث میشود که ضمن رهایی از دام رویکرد نسبی گرایانه پلورالیسم، بتوان از تنگناهای رویکرد انعطاف ناپذیر انحصارگرایان مذهبی به سلامت عبور کرد و با معیار قراردادن شمولگرایی دینی مورد نظر علامه طباطبایی و امام خمینی، از افراط و تفریط نجات پیدا کرد و بر این اساس «افراد جامعه» را با توجه به کسب حداقلهایی، در جرگه ایمان آورندگان و اهل نجات به شمار آورد.