بررسی تعدادی از شاخص‌های ناپایداری و پتانسیل بارورسازی ابرهای همرفتی منطقه اصفهان

نویسندگان

1 مؤسسة ژئوفیزیک دانشگاه تهران، صندوق پستی 6466- 14155

2 مؤسسة ژئوفیزیک دانشگاه تهران، صندوق پستی 6466- 14155

doi
چکیده

شاخص‌های ارزیابی پایداری که به شاخص‌های ناپایداری معروف‌اند، روابطی هستند که به کمک آنها می‌توان، ناپایداری همرفتی مناطق مختلف جو را بررسی کرد. این شاخص‌ها در پیش‌بینی فعالیت‌های همرفتی به کار می‌روند و عمدتاً به کمک نمودارهای ترمودینامیکی و داده‌های رادیو سوند محاسبه می‌شوند. در این پژوهش در دوره‌ای دوازده ساله (1991-2002) در روزهایی که بارش در ایستگاه زمینی ثبت شده، تعدادی از شاخص ناپایداری برای منطقه اصفهان محاسبه شده است. این شاخص‌ها شامل، آب قابل بارش، شولتر، K و انرژی پتانسیل در دسترس همرفتی‌اند. ابتدا میانگین بارش در سه ایستگاه اصفهان، فرودگاه ( شرق اصفهان) و نجف‌آباد (غرب اصفهان) محاسبه شده است. سپس به کمک منحنی بهترین برازش بین شاخص در حکم متغیر مستقل و میانگین بارش در نقش متغیر وابسته، آستانه مناسب برای بارورسازی ابر برآورد شده است. این آستانه برای شاخص آب قابل بارش 9 میلی‌متر، شاخص شولتر 2 درجة سلسیوس، شاخص K برابر24 درجة سلسیوس و برای شاخص انرژی پتانسیل در دسترس همرفتی برابر با  100 به‌دست آمده است. همچنین با توجه به محدودیت‌هایی که در استفاده از شاخص‌های ناپایداری در این پژوهش از آنها یاد شده، شاخص آب قابل بارش ابر در حکم بهترین شاخص انتخاب شده است. البته مقادیر بالای شاخص K و شاخص انرژی پتانسیل در دسترس همرفتی همراه با مقادیر منفی و کم شاخص شولتر نیز می‌تواند نشان دهنده بارندگی شدید باشد.