فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از مطالعة حاضر بررسی کارایی روش‏های زمین‌آماری (geostatistics) در پهنه‌بندی اقلیمی در حوضة آبریز دریاچة ارومیه است. از بین روش‌های مربوط به طبقه‌بندی اقلیمی، روش سادة سلیانینوف (Selianinov) انتخاب شده ‌است که پارامترهای اصلی آن میانگین جمع بارش سالانه، میانگین جمع سالانة واحدهای حرارتی فعال (active heat units) از نظر رشد گیاهی با آستانة ده درجة (درجه- روز) و شاخص هیدروترمیک است. بدین‌منظور ابتدا پارامترهای ماهانة بارندگی و دمای هوا به تفکیک 165 ایستگاه برای یک دورة آماری 30 ساله با استفاده از اطلاعات شبکة جامع ایستگاه‌های هواشناسی ایران تهیه شد، سپس به‌منظور انتخاب روش مناسب برای معرفی تغییرات منطقه‌ای بارندگی و واحدهای حرارتی فعال، کارایی روش‌های زمین‌آماری مورد بررسی قرار گرفت. در این تحقیق از روش‌های کریجینگ (kriging)، میانگین متحرک وزنی (weighted moving average) با توان‌های 1 تا 5 و همسایگی 3 الی 30 و نوعی از روش اسپلاین TPSS (thin plate smoothing spline) با توان‌های 2 تا 5، با متغیر کمکی ارتفاع و بدون آن استفاده شده و برای ارزیابی، روش اعتبارسنجی حذفی (cross validation) به‌کار رفته است. نتایج این بررسی نشان داد که برای بارندگی، روش TPSS با توان 2 و بدون متغیر کمکی ارتفاع و برای مجموع سالانة گرمای فعال همین روش با توان 2 و متغیر کمکی ارتفاع مناسب‌تر است. مقایسة خطای حاصل از روش‌های زمین‌آماری مورد استفاده  در این تحقیق با روش گرادیان، برتری روش زمین‌آماری بر روش کلاسیک را نشان می‌دهد. با استفاده از سامانة اطلاعات جغرافیایی (GIS) (geographic information system) نقشه‌های توزیع مکانی بارندگی سالانه و مجموع سالانة گرمای فعال ترسیم شده است و از روی هم گذاشتن آنها پهنه‌بندی اقلیمی حوضة ‌مطالعاتی ارومیه در دستگاه طبقه‌بندی سلیانینوف به‌دست آمده ‌است. بدین‌ترتیب اقلیم غالب حوضة آبریز دریاچة ارومیه، نیمه‌خشک میانه و مرطوب تعیین شد.