مطالعة بسته‌موج‌های کژفشار در فوریة 2003 I: شناسایی بسته‌های‌موج به روش‌های مختلف و بررسی ویژگی‌های آنها

نویسندگان

1 مؤسسة ژئوفیزیک دانشگاه تهران، صندوق پستی 6466-14155

2 مؤسسة ژئوفیزیک دانشگاه تهران، صندوق پستی 6466-14155

3 مؤسسة ژئوفیزیک دانشگاه تهران، صندوق پستی 6466-14155

doi
10.22059/jesphys.2005.79995
چکیده

چرخندها و واچرخندهای سطح زمین در مناطق عرض‌های میانی عمدتاً ناشی از امواج کژفشار سطوح میانی و زبرین‌اند. برای بررسی سازوکارهای تشکیل و تقویت این سامانه‌های جوی، شناسایی امواج کژفشار و مطالعة جنبه‌های دینامیکی آن‌ها ضروری است. در این مقاله که بخش اول از مقالة 2 شماره‌ای است، با استفاده از داده‌های پیش‌یابی مدیریت بین‌المللی اقیانوسی و جوی (NOAA) که از سازمان هواشناسی کشور به‌دست آمد، مطالعة همدیدی و دینامیکی برای شناسایی و تحول بسته‌های موج کژفشار در ماه فوریة 2003 صورت گرفته است. در شناسایی بسته‌های‌موج، دو روش نمودارهای هافمولر و وامدوله‌سازی مختلط به‌کار رفته است. بسته‌های‌موج موجود در وردسپهر زبرین در نمودارهای هافمولر نشان می‌دهد که این بسته‌های‌موج با سرعت گروهی بزرگ‌تر از تندی فاز انتشار می‌یابند. این ویژگی بسته‌های‌موج نشانه‌ای از تکوین جریان‌سوی امواج است. نتایج نشان می‌دهد که وجود دو بلاکینگ در شرق اقیانوس‌های آرام و اطلس در دهة اول ماه فوریه، مانع حضور بسته‌موج‌های کژفشار و فعالیت‌های سطح زمین مرتبط با آن‌ها شده است. مقایسة بسته‌های‌موج مربوط به دو روش شناسایی متفاوت نشان می‌دهد که ویژگی بسته‌موجی که از تاریخ دهم تا پانزدهم فوریه در نتایج روش وامدوله‌سازی مختلط مشاهده می‌شود با ویژگی‌های بسته‌موج شناسایی شده در نمودار هافمولر همخوانی نزدیکی دارد. نتایج ردیابی بسته‌های‌موج با روش وامدوله‌سازی مختلط نشانگر تقویت بسته‌موج‌ها روی غرب و تضعیف آنها بر روی شرق اقیانوس‌های آرام و اطلس است که این امر با تحلیل دینامیکی از دیدگاه انرژی در بخش دوم مورد بررسی دقیق‌تر قرار می‌گیرد.