مصرف رسانه‌ای کودکان متأخر و تجربۀ آن‌ها از نظارت والدین

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ارتباطات اجتماعی، گروه ارتباطات اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه ارتباطات اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران. ایران

doi
10.22059/jisr.2025.386593.1566
چکیده

گروه سنی 9 تا 12 ساله (کودکان متأخر)، طیفی از مخاطبان و کاربران رسانه‌ها است که کمتر مطالعه شده است. این گروه چندان کودک محسوب نمی‌شوند. آن‌ها در آستانۀ نوجوانی قرار دارند و بنا بر شرایط خاص خودشان، ویژگی‌هایی هم از کودکی و هم از نوجوانی دارند. مواجهۀ این دسته از کودکان با رسانه‌ها، یکی از دغدغه‌ها و چالش‌های جدی خانواده‌ها است. کودکان متأخر به‌تدریج با مسائل نوجوانان مواجه می‌شوند و مایل‌اند سبک رابطۀ خود با والدینشان را تغییر دهند. این مطالعه به دنبال پاسخ به این پرسش‌ها است: رویکرد این گروه به مصرف رسانه‌ای چگونه است؟ در مصرف رسانه‌ای و درمورد قواعد وضع‌شده توسط والدین در این زمینه، چگونه با والدین خود تعامل می‌کنند؟ و تمایل آن‌ها به دنبال‌کردن رفتارهایی خارج از حوزۀ این قواعد چگونه محقق می‌شود؟ برای مطالعۀ این موضوع، در مبانی نظری به ویژگی‌های نسل آلفا و کودکی متأخر، نظارت والدین و سبک‌های مختلف والدگری یا فرزندپروری، از نگاه بامریند پرداخته شده است. برای جمع‌آوری داده‌ها با 32 دانش‌آموز تهرانی 9 تا 12 ساله مصاحبه شد و داده‌ها تحلیل مضمون شدند. از دید کودکان، والدین آن‌ها به شیوه‌های گوناگون تبعیض‌آمیز، تسامح‌آمیز، غفلت‌آمیز و مصالحه‌آمیز بر مصرف رسانه‌ای آن‌ها نظارت دارند. کودکان در مواجهه با وضع قواعد نظارتی، تنش‌هایی را بر سر کمیت مصرف، موقعیت مصرف و محتوای مصرف رسانه‌ای تجربه می‌کنند و با شیوه‌های مختلفی این تنش‌ها را از سر می‌گذرانند.