بررسی رابطه کارایی بانکهای توسعهای و بازارهای مالی و حقیقی کشور در چارچوب اقتصاد مقاومتی (مطالعه موردی بانک توسعه صادرات)
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری مالی گرایش مهندسی مالی، گروه مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
doi
10.30497/ifr.2025.10017.1297چکیده
1. مقدمه و هدفبانکهای توسعهای بهعنوان نهادهای مالی تخصصی، نقش مؤثری در ارتقای کارایی نظام مالی و تقویت بخش واقعی اقتصاد دارند. در چارچوب سیاستهای اقتصاد مقاومتی، افزایش کارایی این بانکها میتواند به ایجاد ثبات اقتصادی و حمایت از تولید داخلی منجر شود. بر همین اساس، هدف این پژوهش بررسی رابطه میان کارایی بانکهای توسعهای و بازارهای مالی و حقیقی کشور با تمرکز بر بانک توسعه صادرات ایران بهعنوان تنها بانک اسلامی تخصصی فعال در حوزه صادرات است.2. مواد و روشهادر این پژوهش از دادههای سالهای ۱۳۷۲ تا ۱۳۹۳ استفاده شده و سه شاخص منتخب شامل بازده داراییها (ROA)، بازده سرمایه (ROCE) و نسبت کل درآمد به کل هزینه (TRTC) بهعنوان معیارهای ارزیابی عملکرد و کارایی مالی بانک توسعه صادرات در نظر گرفته شدهاند. برای تحلیل اثر متغیرهای کلان اقتصادی نظیر نقدینگی، نرخ سود سپردههای بانکی و شاخص کل بورس بر شاخصهای کارایی بانک، از مدل معادلات همزمان (SEM) با روش حداقل مربعات سهمرحلهای (3SLS) در نرمافزار EViews نسخه 9 استفاده شده است.3. یافتههای تحقیقنتایج برآورد مدلها نشان میدهد که شاخص بازده داراییها (ROA) بهترین معیار برای تبیین رابطه کارایی مالی بانک توسعه صادرات ایران با متغیرهای کلان اقتصادی است. یافتهها حاکی از وجود رابطهای مستقیم و معنادار بین ROA و شاخصهای منتخب بازارهای مالی و حقیقی کشور است. همچنین متغیرهایی نظیر نقدینگی و نرخ ارز تأثیر معنیداری بر بازدهی بانک دارند که نشاندهنده حساسیت عملکرد بانک توسعه صادرات به نوسانات کلان اقتصادی است.4. بحث و نتیجهگیریبهبود کارایی بانکهای توسعهای، بهویژه بانک توسعه صادرات ایران، میتواند نقش مهمی در تحقق بند نهم سیاستهای اقتصاد مقاومتی ایفا کند. یافتههای تحقیق بیانگر آن است که تقویت ساختار درونی، افزایش تسهیلاتدهی هدفمند و بهبود ارتباط با بازارهای مالی، به ارتقای ثبات و مقاومت نظام بانکی منجر میشود. درنتیجه، تمرکز بر ارتقای کارایی بانکهای توسعهای میتواند زمینهساز تحقق اهداف کلان اقتصاد مقاومتی و پایداری رشد اقتصادی کشور باشد.