تحلیل محتوای خطبه‌های نماز جمعه و عیدین امام علی(ع) با رویکرد آموزش عقاید و تربیت اعتقادی

نویسندگان

1 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه تفسیر و علوم قرآن، جامعه المصطفی(ص) العالمیه، مشهد، ایران.

doi
10.48310/riet.2025.18990.1404
چکیده

هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوای خطبه‌های نماز جمعه و عیدین امام علی(ع) و استخراج مؤلفه‌های تربیت اعتقادی بوده است. با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، داده‌های مورد نیاز از خطبه‌های امام علی(ع) استخراج و با روش کدگذاری باز، مفاهیم و مضامین تربیتی کلیدی دسته‌بندی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که خطبه‌های امام علی(ع) به طور متوازن به دو ساحت نظری و عملی تربیت اعتقادی پرداخته‌اند. در ساحت نظری، مفاهیمی مانند توحید (28.92%)، معاد (25.30%)، و نبوت و امامت (45.78%) به عنوان پایه‌های اصلی تربیت اعتقادی مورد تأکید قرار گرفته‌اند. در ساحت عملی، تقوا و پرهیز از رذایل اخلاقی (85.24%) بیشترین فراوانی را داشته و عمل به فرایض دینی (14.76%) نیز به عنوان ابزارهای تربیتی مورد توجه قرار گرفته‌اند. امام علی(ع) در خطبه‌های خود، با تاکید بر روش‌هایی مانند یادگیری معنادار، الگوسازی، و یادگیری از طریق عمل به تربیت اعتقادی پرداخته‌ است. این یافته‌ها می‌تواند در طراحی برنامه‌های آموزش عقاید و تربیت اعتقادی مورد استفاده قرار گیرد و به تربیت نسل جوان براساس ارزش‌های اعتقادی و اخلاقی کمک کند.