فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: متاورس موضوعی است که به‌طور گسترده مورد علاقۀ عموم قرار گرفته است.افراد و سازمان‌ها به‌طور یکسان در مورد کاربردهای بالقوۀآن فکر می‌کنند و به‌شدت نیازمند حریـم خصوصـی است. حریم خصوصی کاربران در محیط متاورس شامل کنترل اطلاعات شخصی و اشتراک‌گذاری داده‌ها، حفاظت از هویت دیجیتال، و جلوگیری از دسترسی‌های غیرمجاز به اطلاعات شخصی کاربران و از این قبیل است. هدف از این پژوهش، شناسایی موانع حریم خصوصی کاربران در محیط متاورس است. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ شیوۀ گردآوری داده‌ها پیمایشی است. ابتدا با بررسی ادبیات حوزۀ متاورس، موانع حریم خصوصی در این حوزه مشخص شدند و سپس برای شناسایی مهمترین موانع که بر توسعۀ متاورس مؤثر هستند و خبرگان در مورد آن‌ها اتفاق نظر دارند، از فنون دلفی ‌فازی برای تحلیل‌ داده‌ها، استفاده شده است. جامعۀ آماری پژوهش حاضر را خبرگان صاحب‌نظر در زمینۀ متاورس، حریم‌خصوصی، حقوق، هوش‌مصنوعی، و علم اطلاعات و دانش‌شناسی تشکیل می‌دهند. برای تعیین نمونه از روش نمونه‌گیری قضاوتی و از  نظرات 16 نفر از خبرگان در این حوزه استفاده شده است. پژوهشگران برای شناسایی موانع حریم خصوصی در حوزۀ متاورس، ابتدا با استفاده از مرور ادبیات و پیشینۀ پژوهش، تعداد 44 مانع برای حریم خصوصی کاربران در محیط متاورس استخراج کردند و سپس با یک پرسش‌نامۀ نیمه‌ساختارمند از خبرگان درخواست شد که براساس طیف پنج‌تایی لیکرت، تأثیر شاخص‌ها را مشخص کنند. برای گردآوری نظرات خبرگان در انتهای شش مؤلفۀ پژوهشیک سؤال باز نوشته شده و از خبرگان خواسته شد که علاوه‌بر شاخص‌های گفته‌شده اگر شاخص‌های دیگری در نظر دارند که با هدف پژوهش در ارتباط است، بیان کنند. پس از انتخاب روش مناسب و فازی‌زدایی مقادیر، برای غربال آیتم‌ها باید یک آستانه تحمل در نظر گرفت. حد آستانه در تأیید مؤلفه‌ها 75/0  درصد در نظر گرفته شده است. در این پژوهش با استفاده از روش کوکوسو هر یک از موانع حریم خصوصی کاربران رتبه‌بندی شد. یافته‌ها: با توجه به نظر خبرگان، هرچه تعداد امتیاز داده‌شده به هر یک از مؤلفه‌های موانع موردنظر بیشتر باشد، اهمیت مؤلفه بیشتر شده و تأیید شده است. همچنین موانع با استفاده از روش دلفی‌ فازی غربال و 26 مانع برای تحلیل نهایی انتخاب شدند و براساس نمرات کسب‌شده سه مانع شناسایی شد. هزینه‌های حفاظت از داده‌ها، نشت اطلاعات شخصی، تعامل‌پذیرنبودنِ گرافیک‌ها و سخت‌افزارها به‌ترتیب، بیشترین اهمیت را داشتند. یافته‎ها نشان داد که حفاظت از حریم خصوصی در فضای متاورس به یک چالش چندوجهی تبدیل شده که نیازمند توجه به مسائل فرهنگی، آموزشی، و فناورانه است. یکی از بارزترین و مهمترین موانع شناسایی‌شده در پژوهش حاضر، هزینه‌های حفاظت از داده‌ها است. این مانع درواقع بازتاب‌دهندۀ پیچیدگی‌ها و چالش‌های اقتصادی و فنی مربوط به جمع‌آوری، ذخیره‌سازی، پردازش، و انتقال داده‌های کاربران در دنیای متاورس است. سیستم‌های حفاظت از داده‌ها نیازمند زیرساخت‌های فناوری پیشرفته‌ای هستند که هزینه‌هایی را برای پیاده‌سازی و نگهداری به‌دنبال دارند. به‌ویژه در فضای متاورس که تبادل داده‌ها به‌شیوه‌ای گسترده و در زمان واقعی انجام می‌شود، نیاز به سیستم‌های امنیتی که بتوانند به‌طور مؤثر از اطلاعات شخصی و هویتی کاربران حفاظت کنند، بیشتر از هر زمان دیگری احساس می‌شود. مانع دوم مربوطه به نشت اطلاعات شخصی در محیط متاورس است. نشت اطلاعات شخصی در متاورس یکی از پیچیده‌ترین و چالش‌برانگیزترین مسائل امنیتی در دنیای دیجیتال کنونی است. با توجه به ویژگی‌های منحصربه‌فرد این فضای مجازی و تعاملات گسترده‌ای که در آن انجام می‌شود، تهدیدات امنیتی در این محیط‌ها می‌توانند بسیار پیچیده‌تر و تأثیرگذارتر از سایر فضاهای آن‌لاین باشند. همچنین مانع سوم مربوط به تعامل‌پذیرنبودنِ گرافیک‌ها و سخت‌افزارها در محیط متاورس است. تعامل‌پذیرنبودنِ گرافیک‌ها و سخت‌افزارها در محیط متاورس یکی از چالش‌های اساسی است که می‌تواند به‌طور مستقیم بر تجربه کاربران و کارایی سیستم‌ها در این فضا تأثیر بگذارد. به‌عبارتی برای ایجاد یک محیط متاورس کارآمد و مقیاس‌پذیر، نیاز به همکاری توسعه‌دهندگان، تولیدکنندگان سخت‌افزار، و نهادهای استانداردسازی است تا یکپارچگی میان گرافیک‌ها و سخت‌افزارها تضمین شود و مشکلات موجود را برطرف سازند. نتیجه‌گیری: حفاظت از حریم خصوصی در متاورس تنها با رویکرد جامع و چندبُعدی امکان‌پذیر است. این رویکرد باید شامل ترکیبی از افزایش آگاهی عمومی، توسعۀ فناوری‌های ایمنی، و در نظر گرفتن تفاوت‌های فرهنگی در طراحی سیاست‌های حریم خصوصی باشد. با توجه به اینکه متاورس در حال گسترش و تبدیل به بخش مهمی از زندگی دیجیتال کاربران است، توجه به این مسائل نه‌تنها برای حفاظت از حریم خصوصی افراد، بلکه برای ایجاد محیطی امن و قابل اعتماد در این فضا، امری ضروری است.