تبیین فلسفه حرمت شراب در کلاسهای دروس معارف؛ تلفیق مدل انسانشناسی دینی و یافتههای علوم تجربی
نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران
2 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران
doi
10.48310/riet.2025.21498.1580چکیده
دروس معارفی و الهیاتی برای دانشجویان غیرالهیاتی، به ویژه دانشجویان رشتههای مختلف مهندسی و علوم تجربی، گاه با چالشهایی مانند احساس بیربطی و مقاومت ذهنی در برابر مطالب ارائه شده، روبهرو است. یکی از مباحث مطرح در کلاسهای دروس معارف، اشاره به فلسفه احکام است. در این میان، به دلیل رواج شرابخواری در سطح جهانی و ممنوع نبودن نوشیدن آن در ادیان و مذاهب غیر اسلامی، این پرسش همواره در ذهن دانشجویان وجود دارد که دلیل و فلسفه حرمت آن چیست؟ این پژوهش با بهرهگیری از تجربیات تدریس در این زمینه، میکوشد نحوه ارائه استدلالها و دادههای علمی در کلاس درس و گفتگو با کسانی که با زبان علم انس دارند را نشان دهد تا یکی از راههای تعلیل حرمت شراب را بنمایاند. در این رویکرد، مفاهیم الهیاتی با «مدل انسانشناختی اسلام» که عقل را محور انسان و مدیریت شهوت را ضروری میداند، تلفیق شده است. برآیند این نوع تدریس آن خواهد بود که حکم حرمت شراب نه فقط یک منع تعبدی، بلکه راهکاری پیشگیرانه برای حفظ عقل و سلامت فردی و اجتماعی است؛ امری که دادههای علمی جدید نیز تأثیرات زیانبار نادیده گرفتن این حکم را تأیید میکند. بر این اساس، بازخورد نظرسنجی از جامعه آماری ۲۰۰ دانشجوی درس عمومی دانشگاه یزد نیز اثربخشی این روش را تأیید نمود؛ بیش از 75% از دانشجویان فهم عمیقتری از فلسفه حرمت شراب یافتند و حدود 80% رشد تفکر نقادانه و پرسشگری خود را اعلام کردند. این پژوهش نشان میدهد که نحوه متناسب آموزش میانرشتهای، مقاومت ذهنی نسبت به مفاهیم دینی را کاهش داده، سواد الهیاتی و علمی دانشجویان را بهبود میبخشد و نگرش مثبتتری به احکام اسلام ایجاد میکند.