حرکت اجزای پیرااضافهها در زبان کردی (گویش سورانی) برپایۀ نحو ذرهبنیاد
نویسندگان
1 دانشگاه سیستان و بلوجستان
2 استادیار دانشگاه سیستان و بلوچستان
3 استاد زبانشناسی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jolr.2016.61526چکیده
این پژوهش برپایۀ نحو ذرهبنیاد، نقش نحوی- معنایی و شیوۀ حرکت اجزای پیرااضافههای زبان کردی (a(d)a, lQ ...QwQ, lQ ...(d)wQ ...QwQ, wQ ...) را در درون گروه حرفاضافۀ حاوی آنها میکاود. نحو ذرهبنیاد برخلاف کمینهگرایی رویکردی غیرواژگانگرا است و در آن گرههای پایانی کوچکتر از تکواژ یعنی مؤلّفه هستند. در این نظریه پیش از نحو واژگانی وجود ندارد بلکه فرایند اشتقاق با مؤلّفهها آغازمیشود و نحو، مسئول ساخت همۀ عناصر از تکواژ تا جمله است. در این نظریه مؤلّفهها دارای چینش ثابتِ شاخص- هسته- متمم و ساختِ پایگانیِ جهانی به نام توالی نقشها هستند و از اصلِ یک ویژگیِ واژنحوی- یک مؤلّفه- یک هسته پیروی میکنند. برای نمونه، تکواژها با ادغام مؤلّفههای نحوی-معنایی به صورت دوتایی شروع و پس از پایان اشتقاق با مدخلهای واژگانی ذخیره شده در واژگان مطابقت داده میشوند تا در صورت مطابقت با مدخلهایی که به صورت - اطلاعات واجی، درخت نحوی، اطلاعات مفهومی- ذخیره شدهاند بازنمون یابند. بررسی دادههای زبان کردی نشان میدهد که نقش نحوی- معنایی a(d)- در a(d)lQ... بیانگر حالت مکان و در wQ ...(d)a حالت اضافۀ بیانگر مکان است. -QwQ در lQ ...QwQ بیانگر حالت ازی و دارای مؤلّفۀ معنایی / هستۀ نحوی مقید و در wQ ...QwQ بیانگر حالت هَمایی است. همچنین در زبان کردی متمم پیرااضافه به سمت چپ حرکتمیکند و بین دو جزء پیرااضافه واقع میشود و به صورت نامتقارن بر جزء پسین، سازهفرمانی میکند. در نتیجه، طبق اصل انطباق خطی کَین، تمام سازههای تحت تسلط متمم پیش از جزء دوم قرارمیگیرد.