راهبردهای برنامه‌ریزی درسی تعالی‌دهنده هویت ایرانی- اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری

نویسندگان

1 گروه اخلاق اسلامی، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران

2 گروه برنامه‌ریزی درسی و آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی، قم، ایران

doi
10.48310/riet.2025.20589.1518
چکیده

راهبردهای برنامه‌ریزی درسی یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در فرآیند تعلیم و تربیت است که از یک‌سو متأثر از مبانی بوده و از سوی دیگر منشأ شکل‌گیری سیاست‌های عملی و برنامه‌های اجرایی است. مؤلفه راهبرد به تناسب سازگاری با مبانی نظام تعلیم و تربیت تغییرپذیرند و از این‌رو هر نظام تعلیم و تربیت متناسب با مبانی خاص و پذیرفته شده به ترسیم آن می‌پردازد. نظام تعلیم و تربیت در جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر ایجاد، حفظ و تقویت هویت ملی است که در آن دو عنصر اسلامی بودن و ایرانی بودن درهم تنیده‌اند. از این‌رو، برنامه‌ریزی درسی در این نظام تعلیم و تربیت مبتنی بر راهبردهای معطوف به این هویت خاص است و بررسی این نوع از راهبردها مسئله اصلی پژوهش پیش‌رو بوده است. در این پژوهش تلاش شده تا با روش تحلیل محتوا، آراء و اندیشه‌های مقام معظم رهبری، راهبردهای برنامه‌ریزی درسی مؤثر در حفظ و تقویت هویت ملی استخراج و استنباط شود. یافته‌های پژوهش نشان‌دهنده اهمیت اساسی یازده راهبرد در این زمینه بوده که هر کدام در تعالی هویت ایرانی- اسلامی و تحقق اهداف تعلیم و تربیت اسلامی تأثیرگذارند. این راهبردها عبارتند از: استقلال‌طلبی، انگیزه‌بخشی، خودباوری، غیرت‌گرایی، اتکاء به تاریخ، اقتدارگرایی علمی و روزآمدی، کارآمدی، وحدت‌آفرینی، مسئولیت‌محوری، معنویت‌گرایی و پایبندی به اخلاق.