فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه: انقلاب در فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی و استفاده از اینترنت سبب تغییر در تمام ابعاد زندگی بشر شده‌است، به‌گونه‌ای که حتی تعاملات بین دولت‌ها و شهروندان دستخوش این تغییر شده‌اند. دولت الکترونیک به‌عنوان شکلی تازه از سازمان‌ها، شروع به کار کرده‌است، برای‌ پذیرش هرچه بیشتر این تغییرات از سوی شهروندان، نیاز به پژوهش‌‌هایی در زمینۀ‌ پذیرش دولت الکترونیک است. بنابراین اهمیت طراحی الگویی واحد برای پذیرش دولت الکترونیک از میان الگو‌های‌ پذیرش فناوری بیشتر احساس می‌شود. هدف: هدف پژوهش حاضر، تدوین الگوی‌ پذیرش خدمات دولت الکترونیک با استفاده از رویکرد فراترکیب بوده ­است. این پژوهش از نظر جهت‌گیری، کاربردی بوده ‌است، زیرا علاوه‌بر جنبۀ آگاهی‌بخشی و علمی، برای سازمان‌های دولتی مختلف که خواهان برقراری فرایندهای مربوط به دولت الکترونیک هستند جنبۀ کاربردی نیز دارد. از آنجا که این پژوهش در صدد ارائه و طراحی الگوی پذیرش خدمات دولت الکترونیک دارد، از نوع اکتشافی است. روش: پژوهش حاضر، از منظر روش‌شناسی به علت استفاده از روش‌های کیفی و کمّی، ماهیت آمیخته دارد. جامعۀ پژوهشی این پژوهش در بخش کیفی، کلیۀ پژوهش‌های متناسب با موضوع پژوهش بوده‌است. در بخش کمّی پژوهش جامعۀ آماری شامل کلیۀ خبرگان دانشگاهی و اجرایی در زمینۀ دولت الکترونیک و‌ پذیرش فناوری بودند. ابزارهای گردآوری داده در این مطالعه، در فاز کیفی مطالعات کتابخانه‌ای بوده‌ است. مرحلۀ کیفی، مربوط به روش فراترکیب و استخراج داده‌ها طبق روش هفت مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو انجام شده است. داده‌های مربوط به بخش کیفی پژوهش، با به‌کارگیری تکنیک تحلیل تم تحلیل شده‌است. تحلیل تم روشی انعطاف‌پذیر، نسبتاً آسان، و سریع برای شناسایی،تحلیل، و گزارش الگوها و مضامین موجود در داده‌ها است. این روش، مجموعه داده‌های گردآوری‌شده را سازمان‌دهی‌ می‌کند و داده‌ها را به داده‌های غنی و تفضیلی تبدیل می‌کند. هر تم دارای نکات مهمی دربارۀ داده‌های مرتبط با پرسش پژوهش‌ است و بیانگر سطحی از پاسخ یا معنای دارای الگو مجموعه داده‌ها است. برای ارزیابی اعتبارِ بخش کیفی از نظر خبرگان و ضریب توافق دو کدگذار استفاده شده‌ است. نتایج مربوط به بخش کیفی شامل 11 تم اصلی است که در قالب یک مدل فرایندی( مدل پذیرش دولت الکترونیک) طبق پیش‌بینی‌ها و استدلال محقق ارائه شد. در مرحلۀ دوم، اکتشاف روابط تأثیرگذار و تأثیرپذیر بین مؤلفه‌های مدل نهایی مرحلۀ کیفی، به کمک روش تصمیم‌گیری دیمتل در بخش کمّی، انجام شده‌است. ابزار استفاده‌شده برای گردآوری داده‌ها در مرحلۀ کمّی پژوهش، پرسشنامه‌های محقق‌ساخته بودند. در این بخش از پژوهش از شیوۀ نمونه‌گیری هدفمند قضاوتی بهره گرفته ‌شده ‌است. در این مرحله، 10 نفر از خبرگان مشارکت کردند. نرم‌افزار استفاده‌شده در بخش کمّی پژوهش برای تحلیل داده‌ها با روش دیمتل، اکسل 2019 بوده‌است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش استخراج 81 تم فرعی در قالب 11 تم اصلی، از میان 16 مدلی که برای‌ پذیرش فناوری و دولت الکترونیک مطرح هستند، را نشان داد. «رفتار واقعی، قصد رفتاری، نگرش به فناوری، سهولت استفاده، عینیت‌پذیری نتایج، عوامل شخصیتی، سودمندی ادراک‌شده، شکاف دیجیتال، هنجارهای اجتماعی، اعتماد الکترونیک، و زیرساخت‌های فنی»،  تم‌های اصلی یا همان مؤلفه‌های الگوی پذیرش خدمات دولت الکترونیک بودند. در ادامه، پژوهشگران طی تحلیل داده‌های حاصل از پرسش‌نامه‌های محقق ساخته که خبرگان آن‌ها را تکمیل کرده بودند با به‌کارگیری تکنیک دیمتل روابط تأثیرگذار و تأثیرپذیر ابعاد و مؤلفه‌های الگو را کشف و در نهایت الگوی پذیرش خدمات دولت الکترونیک را ارائه کردند. نتیجه‌گیری: الگوی پذیرش خدمات دولت الکترونیک مؤلفه‌هایی در دو سطح فردی و اجتماعی را شامل می‌شود. در سطح فردی رفتار واقعی، قصد رفتار، نگرش به فناوری، سودمندی ادراک‌شده، سهولت استفاده، عینیت‌پذیری نتایج، و عوامل شخصیتی مطرح است. در سطح اجتماعی نیز مؤلفه‌هایی از‌جمله شکاف دیجیتال، هنجارهای اجتماعی، اعتماد الکترونیک، و زیرساخت‌های فنی مطرح شده ‌است. در انتها پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آتی و نیز پیشنهادهای کاربردی با توجه به نتایج پژوهش ارائه شده است.