فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

الگوی مشروعیت، دربردارنده دلایل و استدلال‌هایی است که یک نظام سیاسی با استناد با آنها موجودیت، تداوم و لزوم اطاعت از خود را نزد اتباع و شهروندان خود توجیه می‌کند. مقاله حاضر تلاش می ‌ کند با مراجعه به منابع، متون و اسناد مرتبط و با استفاده از روش تحلیلی- مقایسه ‌ ای با رویکرد تطبیقی- تاریخی، به مطالعه الگوی مشروعیت در سه نظام سیاسی تجربه‌شده در ایران معاصر پرداخته و به این سؤال اصلی پاسخ دهد که مؤلفه ‌ های مشروعیت در نظام قاجاری،‌ پهلوی و نظام جمهوری اسلامی ایران کدامند؟ و وجوه اشتراک و افتراق مؤلفه ‌ های مشروعیت در این سه نظام سیاسی در چیست؟یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که الگوی مشروعیت در این نظام‌ها برمبنای تلفیقی از منابع مشروعیت‌ساز استوار شده است؛ لذا باید بر سرشت ترکیبی، چندبعدی و «منشوری» الگوی مشروعیت هرسه نظام سیاسی تأکید شود؛ اما تمایز مبنایی و اصلی در نقطه تأکید و تمرکز هر کدام از آنها بوده است. هسته اصلی الگوی مشروعیت و قدرت در نظام قاجاری بر مبادی اندیشه سنتی سلطنت پدرسالارانه و استبدادی استوار بوده است. در نظام سلطنتی پهلوی تأکید اصلی بر ترکیبی از اندیشه سلطنت پدرسالارانه و ناسیونالیسم باستان‌گرایانه بوده است. در جمهوری اسلامی نیز به‌عنوان نظامی برآمده از انقلابی مردمی و مبتنی‌بر آرمان‌های اسلامی، ابتنای اصلی مشروعیت نظام بر مبادی دینی و مردم‌سالارانه است.