طبقهبندی و شناسایی خودکار اطلاعات در موسیقی غربی و موسیقی ایران: تحلیلی تطبیقی مبتنی بر متون
نویسندگان
1 دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی از دانشگاه خوارزمی و کارشناس آهنگسازی ایرانی
2 دانشگاه شهید بهشتی
3 کارشناس ارشد نوازندگی موسیقی کلاسیک غربی
4 دانشگاه تگزاس شمالی، دانشکده علوم اطلاعات امریکا
5 دانشگاه تربیت مدرس تهران
6 استاد دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22091/stim.2024.10737.2098چکیده
هدف: مقاله حاضر با هدف تحلیل پژوهشهای انجامشده در زمینۀ طبقهبندی خودکارِ موسیقی، به تفکیکِ شیوههای پژوهشی اصلی در طبقهبندی موسیقی سنتی ایرانی و غربی برای نخستین بار به شیوۀ مقایسهای انجام شد. روش: برای انجام پژوهش، مروری بر ادبیات مرتبط با موسیقی سنتی غربی و ایرانی انجام شد. برای بازیابی منابع، از کلیدواژههای انگلیسی و فارسی مرتبط برای جستوجو در پایگاههای برگزیدۀ ایرانی مانند نورمگز، مگیران، ایرانداک، و اُپک کتابخانههای دانشگاهی استفاده شد. در همین راستا کلماتِ کلیدی انگلیسی نیز در پایگاههای استنادی جهانی مانند اسکوپوس، گوگلاسکالر و وبآوساینس استفاده شد. اصطلاحات مرتبط با ارجاع به متون مختلف در زمینۀ موسیقی غربی، آسیایی، ایرانی و همچنین منابعی در زمینۀ تشخیص خودکار ِموسیقی شناسایی شد. یافتهها: نتایج نشان داد که روشهای استفادهشده در هر یک از سه مرحلۀ اصلی تشخیص شامل پیشپردازش، استخراجِ ویژگیهای صوتی و مرحلۀ شناسایی، میانِ موسیقی سنتی غربی و ایرانی تفاوت وجود دارد که این امر ناشی از تفاوت ماهیتِ بین این دو نوع موسیقی است. نتیجهگیری: این مطالعه میتواند به توسعۀ الگوریتمها و انتخاب روشهای مناسب برای شناسایی خودکارِ موسیقی غربی و ایرانی کمک کرده و دیدگاه جامعی در زمینۀ طبقهبندی خودکار موسیقی ایرانی ارائه دهد. همچنین، این پژوهش میتواند در تشخیص خودکارِ گامها و گوشههای موسیقی ایرانی، راهنمای خوبی برای پژوهشگران، هنرمندان، و علاقهمندان به موسیقی ایرانی باشد؛ این امر به نوبۀ خود، نیازمند شناخت و بازتعریفِ مفاهیم موسیقی ایرانی است که در پژوهشهای پیشین مرتبط، بهطور عمیق بدان پرداخته نشده است.