بررسی رفتار اطلاعاتی دانشجویان حقوق کشور

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22091/stim.2025.11551.2177
چکیده

هدف: رفتار اطلاعاتی دانشجویان حقوق کشور به عنوان یکی از جنبه‌های کلیدی در فرایند یادگیری و پژوهش در این رشته، نقش بسزایی در شکل‌دهی به توانایی‌های تحلیلی و استدلالی آن‌ها ایفا می‌کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی رفتار اطلاعاتی دانشجویان حقوق کشور است.روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به شیوۀ پیمایشی انجام شده است. جامعۀ آماری کلیه دانشجویان حقوق در کشور هستند. نمونۀ این پژوهش به صورت طبقه‌ای انتخاب شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامۀ محقق‌ساخته بوده و روایی آن براساس روش اعتبار محتوا ارزیابی شده است. «اعتبار محتوا، نوعی اعتبار است که معمولاًبرای بررسی اجزای تشکیل‌دهندۀ یک ابزار اندازه‌گیری به کار برده می‌شود» (سرمدی و همکاران، 1377، ص171). برای پایایی سؤالات چند گزینه‌ای از آزمون کولموگروف اسمیرنوف و آزمون T تک نمونه‌ای استفاده شده است. برای گردآوری اطلاعات، پرسشنامه‌ای در بر گیرندۀ 35 پرسش و در یک بخش طراحی و برای جمع‌آوری داده‌های موردنیاز، پرسشنامه به صورت آنلاین طراحی و در اختیار دانشجویان قرار گرفت. 591 پرسشنامه تجزیه و تحلیل شد. تعداد دانشجویان دختر 377 (64 درصد) و دانشجویان پسر 214 (36 درصد) است. همچنین دانشجویان 81 نفر (14 درصد) از نمونه کمتر از 20 سال، 178 نفر (30 درصد) بین 21 تا 23 سال، 63 نفر (11 درصد) بین 24 تا 27 سال، 47 نفر (8 درصد) بین 28 تا 31 سال و 222 نفر (37 درصد) نیز بالای 32 سال سن دارند. از سویی دیگر مقطع تحصیلی دانشجویان کارشناسی 535 نفر (91 درصد)، کارشناسی ارشد 50 نفر (8 درصد) و دکتری 6 نفر (1 درصد) است. همچنین، 6 درصد نمونه در ترم یک، 17 درصد در ترم 2، 12 درصد در ترم 3، 24 درصد در ترم 4، 11 درصد در ترم 5، 15 درصد در ترم 6، 6 درصد در ترم 7 و 9 درصد در ترم 8 مشغول به تحصیل هستند. مکان تحصیل دانشجویان شامل 77 درصد نمونه در دانشگاه پیام نور، 18 درصد در دانشگاه دولتی، کمتر از 1 درصد در دانشگاه آزاد، و 4 درصد در واحدهای بین‌الملل مشغول است. معدل 13 درصد نمونه کمتر از 14، 44 درصد حدفاصل 15 تا 16.99، و 43 درصد بالاتر از 17 و زبان مادری دانشجویان 94 درصد نمونه فارسی، 3 درصد ترکی، 2 درصد کردی، و سایر زبان‌ها هرکدام کمتر از 1 درصد است.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد مقطع تحصیلی و دانشگاه می‌توانند به‌طور معناداری واریانس نمرات رفتار اطلاعاتی دانشجویان را پیش‌بینی کنند، بدین ترتیب رفتار اطلاعاتی دانشجویان از مقطع تحصیلی و دانشگاهی که در آن تحصیل می‌کنند تأثیر می‌گیرد. این یافته نشان‌دهندۀ تفاوت‌های آموزشی، منابع در دسترس یا شیوه‌های تدریس مختلف در دانشگاه‌های مختلف، و مقاطع تحصیلی است. رفتار جستجوی اطلاعاتی دانشجویان حقوق نیز در سطح متوسط قرار دارد. این ممکن است به معنای آن باشد که دانشجویان به‌طور نسبی توانایی جستجوی اطلاعات را دارند، اما ممکن است هنوز در برخی زمینه‌ها نیاز به بهبود داشته باشند. از این‌رو، رفتار ارزیابی اطلاعاتی دانشجویان نیز در سطح متوسط است. این به این معناست که دانشجویان قادر به ارزیابی کیفیت و اعتبار اطلاعات هستند، اما ممکن است هنوز در این زمینه به مهارت‌های بیشتری نیاز داشته باشند. و رفتار کاربرد اطلاعاتی دانشجویان نیز در سطح متوسط است. حاکی از آن است که دانشجویان اطلاعاتی که به‌دست می‌آورند را به‌طور مؤثری به کار می‌برند، اما ممکن است به راهکارهای بهتری برای به‌کارگیری اطلاعات نیاز داشته باشند. در نهایت، فرضیۀ ششم نشان داد که رفتار اطلاعاتی کلی دانشجویان حقوق نیز در سطح متوسط است. این نتیجه به‌طور کلی نشان می‌دهد که دانشجویان حقوق در تمام ابعاد رفتار اطلاعاتی خود (جستجو، ارزیابی، کاربرد) در سطح متوسط قرار دارند.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهند که دانشجویان حقوق از سطح متوسطی از مهارت‌های اطلاعاتی برخوردارند و این مهارت‌ها از مقطع تحصیلی و دانشگاه تأثیر می‌پذیرند. ممکن است لازم باشد که برنامه‌های آموزشی و منابع پشتیبانی به‌گونه‌ای طراحی شوند که به بهبود مهارت‌های اطلاعاتی دانشجویان کمک کنند.