فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: دنیای امروز، دنیایی مملو از پدیده‌های ناشناخته است. افراد برای افزایش آگاهی نسبت به چنین پدیده‌هایی و نیز درک جهان پیرامون خود نیازمند اطلاعات هستند، اطلاعاتی که دستیابی به آن‌ها جز از راه جست‌وجو و کاوش میسر نمی‌شود. مروری بر پژوهش‌های حوزۀ نیاز اطلاعاتی و رفتار اطلاع‌یابی، توجه بیشتر به گروه‌های خاص کاربران طی سالیان اخیر را نشان می‌دهد. یکی از این گروه‌ها که بررسی رفتار اطلاع‌یابی آنان از اهمیت بسیار برخوردار است، «زنان» یا به تعبیر دیگر «مادران» هستند؛ که سلامت و ارتقا سطح آگاهی و دانش آن‌ها تأثیر شگرف بر جامعه دارد. بارداری و پدیدۀ پدر و مادر شدن، یکی از مهمترین و تغییردهنده‌ترین رویدادهای زندگی است که به‌ویژه برای زنان، دوره‌ای حساس و پرچالش به شمار می‌آید. در این دوران، زنان به مراقبت‌ها و اطلاعات ویژه‌ای نیاز دارند. هدف پژوهش حاضر شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر نیازهای اطلاعاتی زنان باردار است.روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ جمع‌آوری داده‌ها، یک پژوهش میدانی محسوب می‌شود. روش‌شناسی این پژوهش کمّی و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از فنون دلفی فازی و مارکوس استفاده شد. جامعۀ آماری شامل اساتید متخصص در حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی است. نمونه‌گیری براساس تخصص خبرگان در حوزۀ نیاز اطلاعاتی (مربوط به زنان باردار) انجام شده و نُه نفر به‌عنوان نمونه انتخاب گردیدند. حجم نمونه در این مطالعه براساس اصل اشباع نظری تعیین شده است. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها شامل مصاحبه و دو نوع پرسش‌نامه (پرسش‌نامۀ خبره‌سنجی و پرسش‌نامۀ اولویت‌سنجی مارکوس) هستند. میزان اهمیت عوامل پژوهش با نظر خبرگان تعیین شد. پرسش‌نامۀ خبره‌سنجی برپایۀ مرور پیشینه انجام ‌شده و دارای روایی محتوا است. همچنین با استفاده از ضریب محتوایی لاوشه و گرفتن نظر خبرگان، اعتبار و روایی محتوایی عوامل پژوهش تأیید گردید. پرسش‌نامۀ دوم، که به روش مارکوس طراحی شده، استاندارد است و روایی آن به‌طور قطعی تأمین شده است. برای ارزیابی عوامل پژوهش، سه شاخص اصلی شامل میزان تأثیرگذاری بر رفتار اطلاعاتی، میزان کنترل‌پذیری، و منابع موردِنیاز برای مدیریت عوامل به ‌کار گرفته شد. این شاخص‌ها با پرکردن پرسش‌نامه از سوی خبرگان به دست آمد. تعداد خبرگان (نُه نفر) و تعداد عوامل نهایی (21 عامل) برای این پژوهش مناسب بوده و پرسش‌نامۀ اولویت‌سنجی مارکوس از لحاظ سازگاری و پایایی دارای اعتبار است.یافته‌ها: عوامل مؤثر بر نیاز اطلاعاتی زنان باردار براساس مرور پیشینه‌ها و در قالب پرسش‌نامه در نُه مؤلفه و 33 گویه دسته‌بندی شده و در اختیار خبرگان قرار گرفت. 33 عامل موردِنظر در ادامه با کاربست روش دلفی فازی غربال شدند.عواملی که عدد دیفازی آن‌ها بیشتر از 7/0 است برای اولویت‌بندی نهایی با مارکوس انتخاب شدند. 21 عامل دارای عدد دیفازی بالاتر از 7/0 بودند و برای تحلیل نهایی در نظر گرفته شدند. براساس امتیازات هر عامل در جدول شماره 7، عوامل حمایت‌های اجتماعی: اطلاعات در مورد برنامه‌های حمایتی و مالی دولتی، اطلاعات در مورد سرویس‌های بهداشتی و پزشکی، اطلاعات در مورد بهداشت نوزاد، اطلاعات در مورد تغذیۀ مناسب دوران بارداری، اطلاعات در مورد آموزش‌های پیش از زایمان، اطلاعات در مورد عوارض بارداری به‌ترتیب دارای بیشترین اولویت هستند.نتیجه‌گیری: تحلیل عوامل مؤثر بر نیاز اطلاعاتی زنان باردار نشان‌دهندۀ اهمیت بالای حمایت‌های اجتماعی در دوران بارداری است. نیاز به اطلاعات در این زمینه‌ها، به‌ویژه در دوران بارداری، در واقع به‌طور مستقیم با سلامت و رفاه زنان باردار و نوزادان در ارتباط است. هر یک از این عوامل، ابعاد مختلفی از حمایت اجتماعی را در نظر می‌گیرد که در بهبود کیفیت زندگی و سلامت این گروه از افراد مؤثر است. بنابراین، فراهم‌سازی و انتشار اطلاعات دقیق و جامع در این زمینه‌ها می‌تواند نقش مؤثری در بهبود کیفیت زندگی زنان باردار و نوزادان ایفا کند.