گونهشناسی و مدلیابی عناصر مادی و طبیعی در قرآن کریم و دلالتهای آموزشی- تربیتی آن برای دروس تخصصی
نویسندگان
1 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.22034/riet.2024.16828.1264چکیده
هدف پژوهش حاضر، شناخت گونههای عناصر طبیعی مطرح در دروس تخصصی از منظر قرآن، جهت استخراج مدل توصیفی آنها و دریافت دلالتهای مرتبط آموزشی- تربیتی برای دروس تخصصی میباشد. تحقیق حاضر با توجه به چندوجهی بودن آن، ترکیبی از روشهای کیفی جمعآوری، تحلیل و کدگذاری دادهها را بهکار گرفته است. تحلیل و کدگذاری دادهها به شیوه استراتژی دادهبنیاد با نرمافزار MAXQDA انجام شد و در سه بخش کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی و روش استنتاج از مبانی در بخش دلالتهای آموزشی- تربیتی برای دروس تخصصی شکل گرفت. ابتدا خوانشی کامل از آیات قرآن انجام شد و سپس دادههای مستخرج مربوط به موضوع را کدگذاری، دستهبندی و گونهشناسی نموده و مدل نهایی استخراج شده جهت استنباط دلالتهای آموزشی- تربیتی مورد استناد قرار گرفت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که 198 کد باز در رابطه با عناصر طبیعی در آیات قرآن وجود دارد که در قالب چهار کد انتخابی جماد، نبات، انسان و حیوان دستهبندی شدهاند. چهار دسته فوق در مرحله بعد به سیزده کد محوری تقسیم شدهاند. سپس این دادهها در دو بخش تحلیل شده و شش اصل «معرفتشناسی علمی از دریچه دین»، اصل «سبکشناسی و نقدشناسی علمی متون تخصصی»، اصل «فرارَوی از نظم به ناظم»، اصل «یقین به الله و صفات او»، اصل «اثبات حقانیت» و اصل «الگو و آیت قرار دادن طبیعت» برای دروس تخصصی استخراج گردید.