طراحی چارچوب سرویس کوییک بوکس در بستر حسابداری دیجیتال: ارزیابی سیستماتیک حکمرانی اطلاعات مالی
نویسندگان
1 گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 گروه حسابداری، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرگز، ایران
3 گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
4 گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
doi
10.22091/stim.2025.12029.2201چکیده
هدف: سیستمهای حسابداری امروزه علاوهبر وظیفه گردش اطلاعات، نقش با اهمیتی در برآوردها و تدوین استراتژیهای مالی شرکتها ایفا مینماید. یکی از نوظهورترین سرویسهای قرار داده شده در بستر سیستمهای حسابداری دیجیتال، سرویس کوییک بوکس است که براساس مجموعهای از ابزارها و زبانههایی که دارد، توانسته است عملگرهای نظارتی در سیستمهای مالی را به سمت پایداری بیشتر هدایت نماید. این تحولات فضای بازتری برای دیجیتالیشدن و پیشرفتهای فزآیندهتر در فناوری اطلاعات ( ) را به ویژه در سطح بازارهای مالی که باید متکی به جریان آزاد اطلاعات باشد، رقم زده است که در نتیجه آن، زمینه برای تغییر مرزهای تجاری به دلیل شکلگیری راهبردهای متنوع و ادغام بین شرکتها، هموار گردیده است. لذا پیادهسازی سرویسهای نوظهور در بستر کارکردهای حسابداری دیجیتال این فرصت را ایجاد نموده است تا در عین پایبندی به ماهیت سنتی رویههای حسابداری، سرعت تبادل اطلاعات از طریق ارزیابی و تهیه گزارشهای مالی آنلاین افزایش یابد و از این طریق ذینفعان از قابلیتهای بالاتری برای شناخت بهتر از عملکردهای شرکتها برخوردار باشند. هدف این مطالعه، طراحی چارچوب سرویس کوییک بوکس در بستر حسابداری دیجیتال با رویکرد ارزیابی سیستماتیک حکمرانی اطلاعات مالی میباشد. روش: روش مطالعه حاضر کیفی و کمّی است، به طوریکه در فاز کیفی، ابتدا از طریق نظریه دادهبنیاد نسبت به شناسایی معیارهای سرویس کوییک بوکس در بستر حسابداری دیجیتال اقدام شد. در این بخش به واسطه چارچوب چند بُعدی ارائه شده، تلاش شد تا شکافهای نظری از پیادهسازی پدیده مورد بررسی تا حدی پوشش داده شود و به یکپارچگی بیشتر کارکردهای تئوریک منتج شود. سپس از طریق تحلیل دلفی فازی، محوریهای اصلی مدل براساس مقیاسهای زبانی فازی مورد کنکاش قرار گرفتند تا پایایی این محورها جهت تعمیم به بستر مطالعه در بخش کمّی مقدور گردد. در فاز کمّی مطالعه حاضر نیز از فرآیند بازنمایی سیستماتیک و توالی ماتریسهای پیوندی جهت تعیین محرکها و پیامدهای سیستمی بهره برده شد. از طرف دیگر، براساس ماهیت ترکیبی این مطالعه در جمعآوری دادهها، مشارکتکنندگان بخش کیفی مطالعه را خبرگان حسابداری که از دانش شناختی در حوزه سیستمهای اطلاعاتی و فناوری برخوردار هستند، تشکیل میدهد. این افراد از طریق فرآیند نمونهگیری همگن و روش نمونهگیری نظری برای مصاحبه انتخاب شدند. لذا، با رعایت کفایت خبرگی تعداد 14 نفر در فاز کیفی مطالعه حضور داشتند. در بخش کمّی مطالعه نیز تعداد 23 نفر از مدیران مالی و حسابداران با تجربه شرکتهای بازار سرمایه که از شناخت مناسبی در حوزه نرمافزارهای سیستمی در حسابداری برخوردار بودند، از طریق شیوه نمونهگیری هدفمند و در دسترس انتخاب شدند. یافتهها: نتایج مطالعه در بخش کیفی طی 14 مصاحبه و ایجاد 282 کد باز، حکایت از شناسایی 3 مقوله، 6 مولفه و 33 مضون مفهومی در قالب یک چارچوب چند بُعدی دارد. پس از تأیید پایایی مولفههای محوری از طریق تحلیل دلفی فازی، نتایج در بخش کمّی یک مدل شماتیک از پیوند سیستمی معیارهای سرویس کوییک بوکس در بستر حسابداری دیجیتال ارائه شد که مشخص کرد محرکترین مکانیزم بکارگیری سرویس کوییک بوکس در بستر حسابداری دیجیتال، مکانیزم سیستمی مرتبط با حقوق و دستمزد میباشد که میتواند پیامدی اثربخش همچون کارکردهای مکانیزم سیستمی مرتبط با سودآوری را به همراه داشته باشد. نتیجهگیری: نتایج حاصل نشان میدهد فلسفه وجودی پیادهسازی سرویس کوییک بوکس در سیستمهای حسابداری دیجیتال میتواند به افزایش سطح آگاهی و شناخت استفادهکنندگان از اطلاعات کمک نماید، تا در بلندمدت پیامدهایی همچون گردش آزاد اطلاعات، ارتقاء کیفیت تصمیم و گستردگی بانکهای اطلاعاتی غنی شدهتر را برای کاربران داخل و بیرون شرکت به همراه داشته باشد. لذا با رعایت چنین سیکلی در جریان پیادهسازی سرویس کوییک بوکس در حسابداری دیجیتال، محتملترین پیامد در شرکتهای بازار سرمایه، ارائه اطلاعات جامعتری از نسبتهای سودآوری شرکت برای محاسبات تخصصیتر استفادهکنندگان بیرونی از اطلاعات میباشد.