شناسایی و رتبهبندی انگیزههای سپردهگذاری قرضالحسنه؛ مطالعه موردی مشتریان بانک قرضالحسنه رسالت شهرستان ساوه
نویسندگان
1 استادیار، گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد اسلامی، گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
3 دانشجوی دکتری اقتصاد اسلامی، گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه قم، شهر قم، ایران
doi
10.30497/ifr.2025.247480.1937چکیده
1. مقدمه و هدفدر اقتصاد متعارف و بهویژه در کتابهای درسی، مهمترین و شاید تنها انگیزه انسان اقتصادی، حداکثر کردن منفعت و سود مطرح میشود و اغلب رفتارهای بازیگران اقتصادی براساس این انگیزه تحلیل میشود؛ اما درواقع رفتارهای فعالان اقتصادی ناشی از انگیزههای متعددی است. در نظام اقتصاد اسلامی انگیزه افراد لزوماً فایدهگرایانه و لذتجویانه نیست و طیف گستردهای از انگیزههای معنوی تا انگیزههای انسانی و اجتماعی را شامل میشود. انگیزه قرضالحسنه در بانکداری اسلامی نیز در همین چارچوب تعریف میشود. درحالیکه در تصور رایج، عدم پرداخت سود به سپردههای قرضالحسنه را بهعنوان علتی مهم برای کاهش انگیزه مردم برای سپردهگذاری در این بانکها میدانند. هدف این پژوهش، ارزیابی این تصور ذهنی از طریق شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر انگیزه سپردهگذاران در حسابهای مشتریان بانک قرضالحسنه رسالت بهعنوان یک مورد عینی است.2. مواد و روشهادر پژوهش حاضر با استفاده از پرسشنامه و نظرسنجی از مشتریان حقیقی این بانک انگیزه جذب سپردهگذاری این بانک بررسی شد. عوامل شناساییشده نخست با استفاده از روش دلفی فازی غربال شدند و سپس از طریق فن تصمیمگیری ایداس، اولویتبندی شدند.3. یافتههای تحقیقیافتههای تحقیق نشان میدهد که انگیزههای متعددی همچون انگیزههای معنوی، مالی، کارایی و روانی برای سپردهگذاری قرضالحسنه وجود دارد. بهعلاوه جذب سپرده در این بانک قرضالحسنه بدون انگیزه سود علیالحساب و برخلاف نظریات متعارف، روند افزایشی داشته است.4. بحث و نتیجهگیریبراساس نتایج بهدستآمده، به ترتیب انگیزههای معنوی، مالی، کارایی و روانی رتبههای اول تا چهارم را در سپردهگذاری قرضالحسنه دارا میباشند. همچنین مؤلفههای رعایت احکام و موازین شرعی توسط بانک، امنیت سپرده مشتریان و درصد سود تسهیلات پرداختی به ترتیب رتبه اول تا سوم بیشترین اهمیت را داشتند.