تأملی بر ویژگی‌های اساسی مؤلفه های کلاس درس رهایی‌بخش در آموزش عالی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته تاریخ و فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
چکیده

یکی از مهم ­ترین هدف­ های آموزش رهایی ­بخش، پرورش انسان­ های مسئول، نقاد و مشارکت‌جوست. هدف پژوهش حاضر بررسی ویژگی‌های کلاس درس رهایی‌بخش و نسبت آن با کلاس­ های درس آموزش عالی ایران بود. لذا،  با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و با رجوع به نظریه ­های انتقادی و پژوهش­ های مرتبط با آموزش عالی ایران، در پی پاسخگویی به این سؤال بود که ویژگی­ های کلاس­ های درس رهایی ­بخش چیست و چه نسبتی با کلاس ­های درس آموزش عالی ایران دارد؟ یافته‌ها نشان داد که هدف آموزش رهایی‌بخش توسعه‌ دموکراسی و خلق یک انسان جدید است. بر این اساس، استاد سیاستمدار و تسهیل­گر یادگیری و دانشجو نیز سؤال ­محور و تردیدمحور است. در این زمینه در محتوای آموزشی بر جست­ وجوگری و دیدن شقوق مختلف موضوع تأکید می­ شود و روش تدریس نیز مبتنی بر رابطه شریک یاددهی و یادگیری و گفت ­وگو خواهد بود. بر همین مبنا، فضای کلاس درس رهایی‌بخش فرصت‌هایی را برای تمرین و توسعه کنش‌های دموکراتیک دانشجویان فراهم می ­آورد. اما آنچه از سنجش نسبت کلاس ­های درس آموزش عالی ایران با ویژگی­ های رهایی­ بخش به­ دست آمد، این بود که با این ویژگی ­ها نسبتی ندارد، کلاس­ های درس آموزش عالی ایران غیرمشارکتی و اقتدارگراست، استادان به ایجاد رابطه با دانشجویان تمایلی ندارند، دانشجویان از آموزش رهایی ­بخش تجربه ­ای ندارند، محتوای کلاس ها حافظه­ محور و کمّی­ گر است، فضای درس غیرانگیزشی و سلسله­ مراتبی و تدریس نیز به ­صورت یکطرفه انجام می­ شود.