فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: ارتباط میان دانش نوین علمی و نوآوری‌‌های فنی از اهمیت فراوانی برخوردار است، استنادهای علمی پروانه‌‌های ثبت اختراع و استنادهای فنی متون علمی یکی از راه‌‌های بررسی ارتباط میان علم و فناوری است. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تولیدات علمی ایران براساس شاخص نفوذ بین‌‌المللی بروندادهای پژوهشی بر صنعت و نوآوری است که براساس استناد پروانه‌های ثبت اختراع به متون علمی محاسبه می‌شود. روش: این پژوهش با روش اسنادی و با رویکرد علم‌سنجی و تحلیل استنادی انجام شده است. جامعه پژوهش مدارک علمی ایران هستند که در بازه زمانی 2020-2018 در پروانه‌‌های ثبت اختراع مورد استناد قرار گرفته‌‌اند. با توجه به اینکه یک بازه زمانی سه ساله برای بررسی استناد مدارک در نظر گرفته شده است و تمامی مدارک بدون لحاظ کردن موضوع آنها مورد شمارش قرار گرفته‌‌اند و هر دوی این عوامل از عوامل مؤثر در استنادگیری هستند، نرمال‌سازی براساس زمان و موضوع انجام گرفت. به منظور نرمال‌سازی استنادها، موضوع مقالات براساس موضوع نشریات منتشرکننده آنها در 22 موضوع اصلی شاخص‌‌های اساسی علم قرار گرفتند تمامی مدارک به روش شمارش کامل مورد محاسبه قرار گرفته و سایر مدارک غیرقابل استناد و نیز قالب‌‌های انتشاراتی به جز مقاله، از جامعه پژوهش کنارگذاشته شدند. در این پژوهش از محصولات پایگاه کلاریویت مانندWOS ، JCR و ESI و نیز پایگاه‌‌هایLens ، WIPO و ISCWUR به عنوان ابزار گردآوری داده‌ها استفاده شد. جدول انطباق WIPO براساس نمادهای طبقه‌بندی بین‌المللی پروانه‌های ثبت اختراع، زمینه فناوری هر یک را مشخص می‌‌نماید. با استفاده از این جدول، زمینه فناوری هر یک از پروانه‌های ثبت اختراع براساس گروه‌های طبقه‌بندی فناوری WIPO مشخص می‌شود. یافته‌‌ها: در بازه زمانی 2020-2018، 274560 مدرک از ایران به ثبت رسیده است که 2662 مدرک در 3820 پروانه‌‌های ثبت اختراع، 4000 بار مورد استناد قرار گرفته است. بر این اساس، کمتر از یک درصد از آثار علمی ایران در پروانه‌های ثبت اختراع مورد استناد قرار گرفته‌‌اند. براساس استناد نرمال شده، دانشگاه آزاد اسلامی با 25.25 استناد نرمال شده در بین دانشگا‌‌ه‌های ایران رتبه نخست را دارد و دانشگاه‌‌های علوم پزشکی تهران و دانشگاه تهران به ترتیب با 23.10 و 14.78 استناد نرمال شده در رتبه‌‌های دوم و سوم قرار دارند. نتیجه‌گیری: براساس گروه‌های طبقه‌بندی فناوری، بیشترین تعداد این پروانه‌‌های ثبت اختراع در حوزه داروسازی بوده و بیوتکنولوژی و فناوری رایانه با اختلاف زیاد در رتبه‌‌های دوم و سوم قرار دارند. براساس حوزه‌های موضوعی، مقالات حوزه شیمی، علم مواد و فارماکولوژی و سم‌شناسی، بیشتر از سایر حوزه‌‌های موضوعی در پروانه‌های ثبت اختراع مورد استناد قرار گرفته‌‌اند که نشان می‌‌دهد این رشته‌‌ها بیشترین تاثیر را بر نوآوری داشته‌‌اند.