فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: با در نظر گرفتن این موضوع که نشریات علمی از مهم‌ترین کانال‌های نشر برای انتشار جدیدترین یافته‌های علمی هستند، لذا مسئله سرعت انتشار در نشریات علمی اهمیت ویژه‌ای می‌یابد. در واقع نشریات علمی یکی از مهم‌ترین راه‌های انتقال پیام و یکی از منابع مهم و قابل اطمینان در هنگام بروز مشکلات در مورد مسائل متعدد جامعه در بازه زمانی مشخص می‌توانند باشد. با توجه به تعداد بالای نشریات در حوزه علوم انسانی و نیز تحول در این حیطه، ضروری است که انتقال اطلاعات با سرعت متناسب در جوامع مختلف اتفاق افتد. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل مفهومی عوامل مؤثر بر سرعت انتشار در نشریات حوزه موضوعی علوم انسانی بود. روش: این پژوهش از نوع کاربردی بوده، و با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل 18 نفر از متخصصان در حوزه نشریات (شامل مدیران مسئول، سردبیران، مدیران داخلی و کارشناسان نشریات) بودند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. از 18 مصاحبه عمیق صورت گرفته، 3 مصاحبه آخر منجربه ایجاد کد جدید نشد. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود. گردآوری داده‌ها تا رسیدن به مرحله اشباع ادامه داشت. در نهایت داده‌ها با روش‌های کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در ادامه فرایند کدگذاری باز از طریق مجموعه‌ای از مضامین اولیه گردآوری و از درون آن‌ها مقوله‌های اصلی (محوری) استخراج شدند و در نهایت از میان پیوند این مقوله‌های اصلی، کدهای انتخابی (طبقات) تعیین گردیدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا 11 انجام شد. برای اطمینان از روایی داده‌‌ها، از مفهوم اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری، اطمینان‌پذیری و تأییدپذی استفاده شد. یافته‌ها: براساس یافته‌های پژوهش می‌توان عوامل مؤثر بر سرعت انتشار در نشریات را در چهار دسته کلی: عوامل مرتبط با تیم اجرایی (در 10 بعد)، عوامل مرتبط با داوری (در 5 بعد)، عوامل مرتبط با نویسندگان (در 5 بعد) و عوامل مرتبط با نشریه (در 8 بعد) جای داد. یافته‌های پژوهش نشان داد مقولۀ مرکزی، سرعت انتشار نشریات است. درنهایت 104 کدباز و 28 کد محوری، شامل عوامل علّی (7 مقوله)‌ شامل ضوابط ارسال مقاله، کیفیت مقالات ارسال شده، انجام اصلاحات مطابق با نظرات داوران، نحوه تصمیمات سردبیری، نیروی انسانی متخصص، همکاری در انجام داوری، چارچوب استاندارد داوری؛ عوامل زمینه‌‌ساز (4 مقوله) شامل زیرساخت‌ مناسب، سیاست‌ها، خط‌‌مشی‌‌ها، و الزامات، مسئولیت داوران، رعایت ضوابط اخلاقی و الزامات؛ عوامل مداخله‌گر (6 مقوله) شامل شهرت، بودجه و منابع مالی، هزینه‌های نشر، نفوذ برخی افراد، جلسات هیأت تحریریه، مسئولیت‌پذیری و وظیفه‌شناسی منابع انسانی؛ راهبردها (8 مقوله) شامل عوامل ساختاری- مدیریتی، تشویق و ایجاد انگیزه در تیم اجرایی، کنترل مقالات ورودی‌؛ تأمین نیروی انسانی و وظایف آن؛ الزامات داوری؛ ارائه راهنمای جامع و شفاف برای نویسندگان‌؛ حمایت و انگیزش داوری؛ سامانه جامع داوری در سراسر کشور و نهایتاً پیامدها(3 مقوله) شامل روزآمدی در انتشار، نمایه شدن نشریه در پایگاه‌های استنادی و اطلاعاتی ملی و بین‌المللی، و تازگی اطلاعات، به دست آمد. درنهایت با توجه به شرایط علّی، شرایط زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، راهبردها، و پیامدها، مدل مفهومی ارائه شد. نتیجه‌گیری: بی‌تردید نشر تولیدات علمی در حوزه علوم انسانی با توجه به ماهیت، الگوی ارتباط و رفتار علمی در جامعه مهم است. لذا، سرعت بخشیدن به نشر دستاوردهای علمی این حوزه، متناسب با شرایط و نیاز جامعه، ضرورت دارد. بر این اساس، برای سرعت بخشیدن به فرایند انتشار در نشریات، می‌بایست با یک دید کلان به موضوع نگریست و کل مدل به‌ دست آمده را مدنظر داشت.برخی علت اصلی، برخی زمینه‌‌ساز و در این بین عواملی نیز مداخله‌گر در سرعت بخشیدن به نشر هستند. لذا، برای تحقق این امر می‌توان با پیاده‌سازی راهبردهای شناسایی‌شده، در سرعت بخشیدن به فرایند انتشار و درنتیجه پیامدهای حاصل از آن منجربه روزآمدی در انتشار، نمایه شدن نشریه در پایگاه‌های استنادی و اطلاعاتی ملی و بین‌المللی، و تازگی اطلاعات را شاهد بود. نتایج این پژوهش ضمن غنای پیشینۀ نظری و پژوهشی می‌تواند بستر مناسب‌تری جهت پژوهش‌های آتی در این حوزه فراهم آورد. در این راستا مدل ارائه‌ شده می‎تواند به‌عنوان نقشه راه و راهنمای جامعی برای نشریات کشور استفاده شود.