بررسی توصیفی کتب قرآن و هدیه‌های آسمان دوره ابتدایی از منظر آموزش آموزه‌های دینی

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران. ایران

doi
10.22034/riet.2024.15733.1227
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی توصیفی کتب آموزش قرآن و هدیه‌های آسمانی دوره دبستان، پایه اول تا ششم از منظر میزان توجه به تعلیم آموزه‌های دینی بود. روش پژوهش، از نوع تحلیل محتوای کمّی- توصیفی بوده و جامعه آماری کلیه کتب آموزش قرآن و هدیه‌های آسمانی دوره دبستان بود که در سال تحصیلی 1402-1401 در برنامه ‌درسی مدارس تدریس می‌شدند. در همین راستا، 21 عنوان کتاب، 289 درس، 1869 صفحه و 979 تصویر به صورت سر‌‌شماری، مورد تحلیل قرار گرفت. واحد زمینه در این مطالعه تحلیلی، صفحه و واحد ثبت، تصویر و مضمون بود. فرایند کدگذاری به شیوه قیاسی و براساس مولفه‌های آموزه‌های دینی (آموزه‌‌های اعتقادی، اخلاقی- ارزشی، مناسکی- عملی/ عبادی، عاطفی) انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد، از مجموع 5169 فراوانی مشاهده شده در مضمون و تصویر، مولفه آموزه‌های اعتقادی با 1720 مضمون و 130 تصویر(1850 مورد، 79/35 درصد) بالاترین فراوانی و پس از آن با اختلاف ناچیز، آموزه‌های مناسکی- عملی/ عبادی با 1406 مضمون و 394 تصویر(1800 مورد، 82/34 درصد) قرار دارد. مولفه ارزش‌های اخلاقی- ارزشی با 1324 مضمون و 1599 تصویر (1483مورد، 69/28 درصد) و آموزه‌های عاطفی با 34 مضمون و 2 تصویر (36 مورد، 69/0 درصد) در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در نتیجه آموزه‌های اعتقادی و مناسکی- عملی بیشترین فراوانی و مولفه آموزه‌های عاطفی کمترین فراوانی را دارند و اغلب آموزش‌ها متن‌محور هستند. بنابراین پیشنهاد می‌شود که براساس نیازهای دانش‌آموزان این دوره، آموزه‌های عاطفی و استفاده بیشتر از قابلیت‌های تصویر در کتب قرآن و هدیه‌های آسمان مورد توجه برنامه‌ریزان قرار گیرد.