واکاوی کارکرد هنری و زیباشناختی تصاویر کتابهای هدیه آسمانی
نویسندگان
1 دکتری ، زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.
doi
10.22034/riet.2024.15663.1225چکیده
هدف پژوهش حاضر واکاوی کارکرد هنری و زیباشناختی تصاویر کتابهای هدیه آسمانی (از پایه دوم تا ششم ابتدایی) است. در این راستا، و با روش توصیفی- تحلیلی، تحلیلهای دقیقی از ارتباط تصاویر هنری با قالبهای نگرش فرهنگ اسلامی در کتب ابتدایی ارائه شده است. به عبارت دیگر، سوال پژوهش حاضر این است که آیا تصاویر کتابهای درسی هدیه آسمانی توانسته است محتواهای دینی را در قالب زیباشناسی و جنبههای هنری برای دانشآموزان به گونهای بیان کند که تاثیرگذاری واقعی را در جان و فهم آنها داشته باشد؟ در پاسخ به این سوال، ماهیت تصاویر هنری، کارکرد زیباشناختی انواع تصاویر در بیان محتوای دینی کتب درسی شامل: تصاویر مجازی یا ذهنی، تصاویر زبانی (عینی یا واقعی یا دیداری)، تصاویر بافتی، تصاویر تقابلی، تصاویر تشخیصی، تصاویر ابداعی و تازه، تصاویر متناسب با متون شعری و موسیقی واژگان مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن است که تصاویر زنده و ریتمیک متون اسلامی شاهدی بر این واقعیت است که مولفان و نویسندگان متون اسلامی با هنرمندی الهامبخش و هدفمندی، این متون را ساخته و پرداختهاند که در گستره همه زمانها و مکانها قابلیت هدایتگری و روشنیبخشی برای انسانها را دارد. در این متون تصاویر جزئی و مفرد در کنار تصاویر بافتی آن قرار دارند، به طوری که نظام روابط بیانی، تصویری و فکری آنها در تصاویر هنری آن بهطور روشن و آشکار خود را مینمایاند. کارکرد استفاده از این تصاویر هنری برای توضیح، تبیین، تأکید و رسایی معانی و اندیشههایی است که با بافتهای جزئی و کلی جملات ارتباط کامل یافته و تصاویر این اندیشهها و معانی آن را میتوان از خلال روابط منسجم جملات مشاهده نمود. در نهایت باید گفت متون اسلامی کتابهای درسی شامل تصاویر هنری نمونه عالی زیباشناختی نظمی، ساختی، ادبی، زبانشناختی و تصویرگری است.