فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: حکمرانی داده، تشریح‌کننده فرایندهایی برای تعریف سیاست‌‌های حوزه داده درسازمان، فرایندهای مشخص‌کننده روش‌های بهره‌‌برداری ازسیاست‌‌های مزبور، نوع ساختار سازمانی دربرگیرنده کنسول‌‌های حکمرانی داده و ناظران داده جهت نظارت و اطمینان از انطباق بین سیاست‌‌ها و داده‌‌ها است. حاکمیت داده یک برنامه مدیریتی چندین وظیفه‌‌ای است که مهم‌ترین هدف آن برخورد با داده به عنوان یک سرمایه سازمانی است. این کار از طریق به‌کارگیری مجموعه‌ای از سیاست‌ها، استانداردها، فرآیندها، افراد و فناوری که برای مدیریت داده حیاتی است، دنبال می‌‌شود. بسیاری از سازمان‌ها در اجرای یک برنامه حکمرانی داده موفق و پایدار، مشکل دارند. وجود یک برنامه حکمرانی داده متناسب با اهداف و رسالت‌های سازمان، اولین گام در بهبود شرایط سازمان محسوب می‌شود. آن چه به‌عنوان حکمرانی داده وجود دارد، مفهومی انتزاعی است که انتزاعی بودن آن مانع از اجرای درست آن می‌شود بنابراین لازم است براساس متون، ابتدا تعریف درست و مؤثری از آن ارائه شود تا بتوان با شناسایی مؤلفه‌های مختلف این مفهوم، به اجرایی شدن آن کمک کرد.روش: این پژوهش با روش فراترکیب به تحلیل محتوای متون در حوزه حکمرانی داده پرداخته است. انتخاب منابع اطلاعاتی در حوزه حکمرانی داده، به‌صورت هدفمند و براساس میزان ربط منبع با هدف پژوهش انجام شد. پژوهش‌های بین سال‌های 2000 تا 2021 شدند. 68 مقاله و پایان‌نامه مرتبط با این حوزه با جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر امرالد، اسکوپوس، سیج، پروکوئست، اشپرینگر، وب آوساینس، و گوگل اسکالر و در بخش فارسی در پایگاه‌های اطلاعاتی مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران، پایگاه اطلاعات نشریات کشور (مگ ایران)، پورتال علوم انسانی، پایگاه مجله‌های تخصصی نور (نورمگز)، پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و اپک کتابخانه‌های دانشگاه‌های مختلف (شامل دانشگاه‌های تهران، علامه طباطبایی، الزهرا، تربیت مدرس، دانشگاه خوارزمی) انتخاب شدند. در نهایت مقالات به صورت هدفمند و براساس مدل ساندوسکی و باروسو انتخاب شدند و با تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش 5 مؤلفه اصلی حکمرانی داده شامل «برنامه‌ریزی»، «سازماندهی و مدیریت»، «عملکرد»، «اجرا» و «ارزیابی» را شناسایی کرد. این مؤلفه‌های اصلی هر یک دارای مؤلفه‌های فرعی هستند که در نهایت 32 مؤلفه برای حکمرانی داده با فراترکیب متون مشخص شد. این مؤلفه‌ها به تعریف حکمرانی داده و اجرای آن برای سازمان‌های مختلف کمک زیادی می‌کند. براساس نتایج این پژوهش مفهوم حکمرانی داده برنامه‌ریزی، سازماندهی و مدیریت، تعیین عملکرد، اجرا و نظارت و ارزیابی مربوط به داده در سازمان‌های مختلف است. حکمرانی داده باید منطبق بر رسالت، استراتژی، هنجارها و فرهنگ سازمانی باشد که ی تواند آن داده را به عنوان یک دارایی استراتژیک مدیریت کند، کنترل کیفیت را فراهم کند و دسترسی، مدیریت، نظارت و نگهداری آن را با هدف ارزش دادن بیشتر به داده‌های شرکت و تبدیل کردن آن به مزیت رقابتی محافظت کند.نتیجه‌گیری: هر سازمان می‌تواند با به‌کارگیری این مؤلفه‌ها، برنامه حکمرانی داده متناسب با بافت خود را طراحی کند و به کارگیرد. سازمان‌ها با تخصص و بافت‌های متفاوت می‌توانند این مؤلفه‌ها را مطابق با بافت خود تغییر داده و آنها را با اهداف و استراتژی‌های خود انطباق دهند و از مزایای حکمرانی داده در سازمان خود بهره برند. در مورد کاربرد مؤلفه‌های اصلی و فرعی برگرفته از پژوهش جاری توجه سازمان‌ها به اهمیت هر یک از آنها مهم است. لازم است که سازمان‌ها برای اجرای حکمرانی داده اهداف و استراتژی‌های برنامه را درنظر بگیرند و اصولی را برای پشتیبانی از ساختار، فرهنگ و اهداف طراحی کنند.