فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: توسعه‌ قابلیت‌های فناورانه از لوازم پیشرفت صنعتی کشورها بوده و هر کشوری متناسب با اقتضائات خود، راهبردهایی برای توسعه‌ قابلیت‌های فناورانه اتخاذ می‌کند. سازمان‌ها هم برای توسعه‌ محصولات و خدمات واحد و ایجاد منفعت در بازار، باید درگیر نوآوری فناورانه شوند و این میسّر نمی‌شود، مگر با پایه‌ریزی بر مبنای منابع دانشی معتبر. در این راستا، پژوهش حاضر، طراحی و تبیین عوامل مؤثر بر قابلیت‌های نوآوری فناورانه در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور می‌باشد.روش: این پژوهش از جنبه هدف اکتشافی و از نظر مخاطب پژوهشی بنیادی و با توجه به نوع داده‌ها پژوهشی آمیخته (ترکیبی) است. در این روش ابتدا داده‌های کیفی و در مرحله دوم داده‌های کمّی گردآوری و تحلیل می‌گردد. جامعه آماری بخش کیفی پژوهش را خبرگان اجرایی که آشنایی کامل با نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور داشتند، تشکیل داده‌اند. روش نمونه‌گیری در بخش کیفی، نمونه‌گیری هدفمند است. بدین ترتیب باید افرادی مورد مصاحبه قرار گیرند که در زمینه اقدامات، فعالیت‌ها و امورات نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور تخصص داشته و آن را تجربه کرده باشند. با انجام 15 مصاحبه، تشخیص پژوهشگران این بوده که اطلاعات گردآوری شده به نقطه اشباع رسیده و نیازی به انجام مصاحبه‌های بیشتر نیست. جامعه آماری پژوهش در مرحله کمّی شامل تمام کتابداران کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور به تعداد 6171 نفر است که برای تعیین حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، تعداد 362 نفر به عنوان حجم کل نمونه تعیین شدند، و با توجه به خطای 05/0 درصد و احتمال عدم بازگشت برخی از پرسشنامه‌ها، 382 پرسشنامه توزیع گردید که البته همه پرسشنامه‌ها وصول و تحلیل شدند. روش نمونه‌گیری در بخش کمّی، تصادفی طبقه‌‌ای بوده است. هر یک از استان‌های کشور به عنوان یک طبقه در نظر گرفته شده و تعداد نمونه در هر استان براساس تعداد کارکنان نهاد کتابخانه‌های عمومی آن استان در نظر گرفته شده است. همچنین در مرحله‌ اول پژوهش(بخش کیفی)، ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌های عمیق نیمه ‌ساختاریافته و در مرحله‌ دوم (بخش کمّی) پرسشنامه‌ محقق‌ساخته است. این پرسشنامه شامل 85 گویه بوده و بر مبنای یافته‌های حاصل از تحلیل بخش کیفی پژوهش طراحی شده است. روایی ابزارهای پژوهش (مصاحبه و پرسشنامه) با استفاده از روش روایی محتوا، و پایایی مصاحبه‌ها با استفاده از روش باز آزمون با ضریب 87/0 و پایایی پرسشنامه با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ با ضریب 948/0 بررسی و تأیید شد. همچنین به منظور اعتبارسنجی داده‌های کیفی حاصل از مصاحبه‌ها، از روش تحلیل تِم و به منظور تحلیل داده‌های کمّی حاصل از پرسشنامه‌ها، از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شده است.یافته‌ها: قابلیت‌های نوآوری فناورانه دارای شش عامل آموزش و یادگیری، تحقیق و توسعه، مدیریت، منابع انسانی، تحلیل بازار و ساختار سازمانی است. عامل مدیریتی با بار عاملی 951/0، دارای بیشترین و عامل آموزش و یادگیری با بارعاملی 794/0 دارای کم‌ترین تأثیر بر قابلیت‌های نوآوری فناورانه است. همچنین عوامل آموزش و یادگیری، تحقیق و توسعه، مدیریت، منابع انسانی، تحلیل بازار و ساختار سازمانی بر قابلیت‌های نوآوری فناورانه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور تأثیرگذار بوده و الگوی ارائه شده نیز دارای برازش مناسب است.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش شش عامل آموزش و یادگیری، تحقیق و توسعه، مدیریت، منابع انسانی، تحلیل بازار و ساختار سازمانی بر قابلیت‌های نوآوری فناورانه در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور تأثیر معناداری دارند. فعالیت‌های تحقیق و توسعه زمانی ثمربخش است که با آموزش و یادگیری همراه باشد. در صورت عدم وجود منابع انسانی مناسب، یک فناوری نوظهور مورد استقبال قرار نخواهد گرفت. اگر طراحی ساختار سازمانی با توجه به تغییرات محیط باشد، و تحلیل بازار هم با استفاده از سیستم‌های دریافت بازخورد و رفع نیاز مراجعان همراه باشد، منجربه توسعه و بهبود قابلیت‌های نوآوری فناورانه می‌گردد. بنابراین، نتایج این پژوهش می‌تواند مدیران را در جهت برنامه‌ریزی برای ارتقاء و بهبود وضعیت قابلیت‌های نوآوری فناورانه کارکنان در نهاد کتابخانه‌های عمومی از طریق شناسایی ابعاد آن کمک کرده و با بهبود قابلیت‌های نوآوری فناورانه، زمینه را برای رشد کارکنان و درنهایت رشد سازمان مهیاء سازد.