شناسایی فرصت‌های صادراتی محصولات کشاورزی ایران در چارچوب مدل پشتیبانی تصمیم

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد بین الملل، گروه مدیریت، واحد مبارکه، دانشگاه آزاد اسلامی، مبارکه ، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت بازاریابی، گروه مدیریت، واحد مبارکه، دانشگاه آزاد اسلامی، مبارکه ، ایران

doi
10.30495/jae.2023.29810.2317
چکیده

مقدمه و هدف: شناسایی و تعیین بازارهای هدف یکی از عمده‌ترین راهکارهای متنوع سازی صادرات غیرنفتی و دستیابی به بازارهای جهانی است. گسترش بازارهای صادراتی، با توجه به کاهش درآمدهای حاصل از صدور نفت و نوسانات شدید آن، به منزله‌ی یکی از استراتژی‌های مهم کشور مطرح است. بخش کشاورزی سهم قابل توجهی در صادرات غیر نفتی کشور طی سال­های اخیر داشته است. اما عدم شناسایی دقیق بازارهای بالقوه صادراتی، توسعه صادرات این بخش را با چالش­هایی مواجه کرده است. بر این اساس هدف از این مطالعه شناسایی و رتبه بندی بازارهای هدف بالقوه محصولات کشاورزی صادراتی ایران است به گونه ای که بتوان بازار- محصول‌های بالقوه صادراتی در این بخش را شناسایی و اولویت‌بندی نمود. مواد و روش­ها: در این پژوهش، از مدل پشتیبان تصمیم و اجرای یک فرآیند غربالگری چهار مرحله ای با استفاده از نرم افزارهای Excel و Access  و برنامه نویسی در محیط نرم افزار SQL استفاده گردید.یافته­ ها: فرصت­های صادراتی واقع­بینانه مربوط به نه محصول (1) سایر آجیل‌ها (2) خرما، انجیر، (3) انگور (4) خربزه، هندوانه (5) سیب و گلابی تازه (6) زنجبیل، زعفران، زردچوبه، آویشن و سایر ادویه ها (به استثنای فلفل) (7) شیرینی جات قندی حاوی کاکائو ، شامل شکلات سفید (8) نان، شیرینی، کیک، بیسکویت و (9) سایر سبزیجات تهیه شده یا نگهداری شده اما منجمد نشده می باشد.بحث و نتیجه­ گیری: بر اساس یافته­های تحقیق، قسمت اعظمی از فرصت­های صادراتی ایران در بخش کشاورزی با سد مهمی به نام نرخ تعرفه مواجه می­باشد که با توجه به پایین بودن قدرت رقابت‌پذیری محصولات کشاورزی به دلایلی همچون (الف) پروتکل های بهداشتی و ایمنی غذایی (ب) لجستیک و (ج) بسته‌بندی و تبلیغات، صادرات آن­ها را با مشکل اساسی مواجه می­کند. بر این اساس توصیه می­­شود، وزارت صمت به عنوان متولی بخش تجارت در ایران به توسعه موافقت­نامه­های تجاری دوجانبه و چندجانبه با کشورها (خصوصاً بازارهای هدف بالقوه شناسایی شده در این تحقیق) بپردازد. یکی از مهم­ترین کارایی‌های موافقتنامه­های تجاری کاهش نرخ تعرفه و حذف موانع غیرتعرفه‌ای برای محصولات صادراتی ایران می­باشد. .