شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر اشتراکگذاری دانش در شرکتهای نرمافزاری
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه قم، قم، ایران.
doi
10.22091/stim.2023.10146.2043چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر اشتراک دانش در شرکتهای نرمافزاری است. شناسایی و اولویتبندی این عوامل میتواند به متخصصان و صاحبنظران کمک کند تا با مولفههای اصلی اشتراک دانش در سازمانهای نرمافزاری آشنا شده و در نتیجه آن، کار تیمی و یادگیری بهتر اتفاق بیافتد و روحیه تیمی بالاتر سبب بهرهوری بالاتر خواهد شد. روش: پژوهش حاضر با استفاده از روششناسی چندگانه از نوع کمّی و جهتگیری کاربردی انجام شده است. دراین پژوهش، از دو روش دلفی فازی و کداس برای تحلیل دادهها استفاده شد. از آنجایی که مهارتهای پرسشنامه از مرور پیشینه مقالات بینالمللی و داخلی معتبر حوزههای علم اطلاعات و دانششناسی، فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و مصاحبه با اساتید علم اطلاعات و دانششناسی و مدیران و کارشناسان ارشد فناوری اطلاعات به دست آمد، هر دو پرسشنامه خبرهسنجی و اولویتسنجی از روایی مطلوبی برخوردار هستند. همچنین به علت انتخاب حجم مناسب نمونه و غربال عوامل مؤثر بر اشتراکگذاری دانش، پرسشنامه اولویتسنجی از پایایی برخوردار بود. حجم نمونه در این پژوهش برابر ۱۰ نفر بود که برای روشهای خبرهمحور دارای ماهیت قضاوتی، عدد مطلوبی است. در پژوهش حاضر، از روش دلفی فازی برای غربال عوامل مؤثر بر اشتراکگذاری دانش در شرکتهای نرمافزاری استفاده شد. در این روش، ابتدا لیست اولیهای از عوامل مؤثر بر اشتراکگذاری دانش بر اساس مرور پیشینه و نظرات خبرگان تهیه گردید. سپس این عوامل به خبرگان ارائه شد و نظرات آنها در مورد اهمیت هر عامل جمعآوری شد. در نهایت، عواملی که اهمیت آنها بیش از یک آستانه مشخص بود، برای مرحله بعدی تحلیل انتخاب شدند. در ادامه از روش کداس برای رتبهبندی عوامل مؤثر بر اشتراکگذاری دانش در شرکتهای نرمافزاری استفاده شد. در این روش، ابتدا عوامل مؤثر بر اشتراکگذاری دانش که در مرحله قبل انتخاب شده بودند، با استفاده از یک طیف عددی فازی ارزشگذاری شدند. سپس این ارزشگذاریها با استفاده از روش کداس پردازش شده و عوامل کلیدی مؤثر بر اشتراکگذاری دانش در شرکتهای نرمافزاری شناسایی گردیدند. یافتهها: در مرحله اول ۶۰ عامل شناسایی و با روش دلفی فازی غربال شد. در این مرحله ۱۳ عامل کلیدی استخراج و با روش کداس اولویتبندی گردید. عوامل نهایی به ترتیب اعتماد، انگیزه، ذهنیت قدرت دانش، صلاحیت حرفهای و فرهنگ سازمانی است. همچنین اعتمادبهنفس، امنیت دانش، عوامل سازمانی، نگرانی از نادرستی تصور فرد از دانش خود، پیچیدگی دانش، حضور دانش و شناسایی آن، محدودیت دسترسی به دانش و پشتیبانی سازمانی نیز بر اشتراک دانش در سازمانهای نرمافزاری مؤثر هستند. نتیجهگیری: اشتراک دانش در سازمانهای نرمافزاری به عوامل مختلفی ازجمله اعتماد بین کارکنان، انگیزه کارکنان، ذهنیت قدرت دانش، صلاحیت حرفهای کارکنان و فرهنگ سازمانی بستگی دارد. سازمانهای نرمافزاری میتوانند با ایجاد فرصتهای تعامل و همکاری، تشویق به همکاری، ایجاد فضای احترام و همکاری، اعتماد بین کارکنان را افزایش دهند. همچنین، انگیزه کارکنان با نشان دادن ارزش اشتراک دانش و ارائه پاداش برای آن تقویت شده و ایجاد ذهنیت قدرت دانش نیز با آموزش در مورد اهمیت دانش و تشویق به استفاده از آن برای بهبود عملکرد، ترویج یادگیری و رشد افراد توصیه شده است. صلاحیت حرفهای کارکنان نیز با ارائه آموزش و توسعه حرفهای، تشویق به اشتراک گذاشتن دانش و تجربیات، و ایجاد فرصتهای یادگیری بهبود مییابد. در نهایت، توسعه فرهنگ سازمانی نیز با برجسته کردن ارزش اشتراک دانش، تشویق و پاداش برای آن، ایجاد فرصتهای تعامل و همکاری، و توسعه فناوریهای مدیریت دانش امکانپذیر است. این راهکارها میتوانند به سازمانهای نرمافزاری کمک کنند تا اشتراک دانش را بهبود بخشند و از مزایای آن بهرهمند شوند.
