چارچوب حکمرانی داده در مراکز تبادل داده
نویسندگان
1 استادیار، پژوهشگاه علوم و فناورى اطلاعات ایران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، مدیریت فناوری اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناورى اطلاعات، تهران، ایران.
3 استاد، دانشکده علوم مهندسی، پردیس دانشکدههای فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22091/stim.2022.7668.1700چکیده
هدف: چارچوبهای حکمرانی داده معمولاً در دامنه یک سازمان ارائه شدهاند و بافتارهای میانسازمانی کمتر مورد توجه بودهاند. این در حالی است که به دلایل مختلف نظیر توسعه کاربردهای دولت الکترونیک و نیز افزایش همکاریهای میانسازمانی ناشی از بازارهای رقابتی، تبادل داده میان سازمانها روزافزون است. پژوهش حاضر درصدد است با ارائه چارچوب حکمرانی داده در مراکز تبادل داده، خلاء موجود در این زمینه را پوشش دهد. با توجه به گسترش روزافزون کاربردهای دولت الکترونیک و تعاملپذیری و تاثیر و اهمیت داده در آن، استفاده از این چارچوب میتواند در فراهم کردن داده و اطلاعات صحیح و به شکل بهتر موثر باشد. روش: این پژوهش از نوع کیفی بوده و روش آن، نظریه دادهبنیاد است. برای انجام این مهم، ابتدا مبانی پژوهش بررسی شد. در این گام هم پژوهشهای علمی و دانشگاهی و هم چارچوبهای ارائه شده توسط انجمنهای فنی و تخصصی مورد بررسی قرار گرفت، تا ضمن بررسی مبانی و پیشینه پژوهش، دانش اولیه برای انجام مراحل بعدی حاصل شود. سپس با انجام مصاحبههای نیمهساخت یافته با خبرگان و مستندسازی آن، بیش از 400 عبارت حاصله، در قالب 100 مفهوم برچسبگذاری شده و سپس با کدگذاری باز (44 زیرمقوله)، کدگذاری نظری (15 مقوله) و پدیدایی نظریه، چارچوب حکمرانی داده مراکز تبادل داده ملی به دست آمد. با توجه به اینکه پژوهش حاضر از نوع کیفی بوده، به منظور اطمینان از روایی و پایایی نتایج، از روش بازنگری توسط شرکتکنندگان، روش سهسویهسازی و نیز روش دلفی استفاده شده است. یافتهها: چارچوب حکمرانی داده در مرکز تبادل داده، شامل 15 مولفه، و در سه دسته است: «مولفههای اصلی حکمرانی»، «مولفههای اصلی در کسبوکار مراکز تبادل داده» و «مولفههای پشتیبان در کسبوکار مراکز تبادل داده». برخی از این مولفهها عبارتند از: «نقشها، مسئولیتها و حقوق»، «استانداردها و سیاستها»، «مدیریت تغییرات». نتیجهگیری: براساس نتایج این پژوهش، «نقشها، مسئولیتها و حقوق»، «استانداردها و سیاستها» و «پایش و ممیزی» از مولفههای اصلی چارچوب حکمرانی داده در مراکز تبادل داده است. همچنین «همکاری ذینفعان» و «تجاریسازی» نیز آن را از سایر چارچوبهای حکمرانی داده متمایز میکند. اگرچه این چارچوب برای مراکز تبادل داده تدوین شده، اما میتواند در بافتارهای میانسازمانی مشابه که نیازمند تبادل داده هستند نیز کاربرد داشته باشد.
