فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اهمیت همکاری علمی در میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع کشورهای حوزه خلیج فارس، موجود در پایگاه اداره ثبت اختراع و نشان تجاری ایالات متحده آمریکا USPTO (United States Patent and Trademark Office) انجام شده است. روش: این پژوهش با روش توصیفی و با رویکرد علم‌سنجی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل 8182 پروانه ثبت اختراع ثبت شده در پایگاه اداره ثبت اختراع و نشان تجاری ایالات متحده آمریکا است که در مرحله دوم پژوهش، برای به دست آوردن تعداد استناد مدارک علمی به هر پروانه ثبت اختراع، عنوان تک‌تک پروانه‌های ثبت اختراع در مجموعه هسته پایگاه  Web of Science Core Collectionموسوم به وب آف ساینس و با مراجعه به قسمت Cited Reference Search جستجو شد و با تایپ بخشی از عنوان پروانه‌ها در علامت نقل‌قول " " جستجو انجام شده و میزان استنادات مدارک علمی به پروانه‏های ثبت اختراع گردآوری شد. برای تجزیه‌و‌تحلیل میزان همکاری‌های صورت گرفته در پروانه‌های ثبت اختراع، از نرم‌افزار اکسل استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که فقط 841 پروانه ثبت اختراع از 8182 پروانه ثبت شده در کشورهای خلیج فارس موفق به کسب استناد در مدارک علمی نمایه شده در پایگاه وب آف ساینس شده‌اند و مجموعاً 2496 استناد دریافت کرده‌اند. یافته‌های پژوهش در خصوص تعداد پروانه‌های ثبت اختراع کشورهای حوزه خلیج فارس براساس رده‌بندی موضوعی سی.پی.سی (CPC) نشان داد که بیشترین میزان ثبت پروانه‌های ثبت اختراع مربوط به رده فیزیک (G) با تعداد 1717 پروانه است؛ و کمترین میزان ثبت پروانه‌ها مربوط به رده منسوجات و کاغذ (D) با تعداد 24 پروانه است. در مجموع، بیشترین تعداد پروانه‌ها مربوط به کشور عربستان با تعداد 5469 پروانه و کمترین میزان پروانه‌های ثبت اختراع مربوط به کشور عراق با تعداد 22 پروانه است. بیشترین تعداد ثبت پروانه‌های دارای یک مخترع در کشور عربستان در رده موضوعی فیزیک (G) و با تعداد 288 پروانه است و کمترین میزان پروانه‌ها براساس رده‌های موضوعی مربوط به کشور عراق با تعداد 11 پروانه ثبت اختراع است. همچنین بیشترین میزان تولید پروانه‌های دارای بیش از یک مخترع در کشور عربستان با رده‌ موضوعی شیمی و مهندسی مواد (C) با تعداد 4114، و کمترین میزان تولید پروانه ثبت اختراع مربوط به کشور عراق با تعداد 11 پروانه است. نتیجه‌گیری: تعداد کمی از پروانه‌های ثبت اختراع ثبت شده از سوی کشورهای حوزه خلیج فارس در پایگاه اداره ثبت اختراع و نشان تجاری ایالات متحده آمریکا، در مدارک علمی نمایه شده در پایگاه استنادی وب آف ساینس استناد دریافت کرده‌اند. بیشترین میزان همکاری در داخل کشورهای حوزه خلیج فارس مربوط به کشور عربستان با تعداد 12583 مخترع و کمترین میزان همکاری نیز مربوط به کشور عراق با تعداد 30 مخترع بوده است. همچنین، بیشترین میزان همکاری با کشورهای خارج از حوزه خلیج فارس مربوط به کشورهای آمریکا با تعداد 2198 مخترع و انگلستان با تعداد 384 مخترع، آلمان با تعداد 333 مخترع، کانادا با تعداد 219 مخترع، هندوستان با تعداد 203 مخترع، و فرانسه با تعداد 171 مخترع بوده است. طبق داده‌های به دست آمده در خصوص میزان استناد دریافتی در پروانه‌های ثبت اختراع تک‌مخترع و چند مخترع، با استفاده از آزمون آماری کروسکال والیس، سطح معناداری داده‌ها کمتر از 0.05 را نشان داد. از این‌رو، اختلاف رتبه‌ها معنادار بوده، و نتیجه آزمون نشان داد که پروانه‌های ثبت اختراع چندمخترع، تعداد استناد بیشتری نسبت به پروانه‌های ثبت اختراع تک‌مخترع، در رده‌های موضوعی به دست آورده‌اند.